Kira artışına ilişkin görüş ayrılıkları çoğu zaman iki taraf için de küçük bir hesap tartışması gibi başlar; ancak kiracının eksik ödeme yapmayı sürdürmesi hâlinde mesele hızla tahliye riskine dönüşür. TBK, TMK ve 634 sayılı Kanun çerçevesindeki bu süreçte belirleyici olan, tarafların hangi tutarın ne zaman ödendiğini nasıl ispatladığıdır. Aşağıda uyuşmazlığın hem ödeme hem tahliye boyutu birlikte ele alınmıştır.
Artış Tartışması Ödeme Davranışını Belirsiz Bırakmamalı
Artış oranının hatalı olduğunu düşünen kiracının en riskli tercihi, kendi hesapladığı tutarı sessizce ödemeye devam etmektir. Bu durumda kiraya veren açısından ortada eksik ödeme vardır ve süreç temerrüt hükümlerine göre ilerleyebilir. Doğru yaklaşım, ödemeyi kesintisiz sürdürürken artışa yönelik itirazı ayrıca ve yazılı biçimde bildirmek, gerekiyorsa tespit yoluna gitmektir.
Ödemenin İspatı: Dekont Açıklaması Bir Delildir
- Her ödeme banka üzerinden ve hangi aya ait olduğu açıkça yazılarak yapılır.
- Elden ödeme yapılmışsa mutlaka tarihli ve imzalı bir belge alınır.
- Aidat, yakıt veya diğer giderler kira bedelinden ayrı kalemler hâlinde gönderilir.
- Eksik ödendiği iddia edilen dönemler için ayrı bir hesap tablosu tutulur.
- Kiraya veren tarafından iade edilen ödemeler ve iade gerekçeleri kaydedilir.
İhtar ve Bildirimlerin Ulaşmaması
Bu uyuşmazlıklarda en çok tartışılan nokta, ihtarnamenin muhataba gerçekten ulaşıp ulaşmadığıdır. Kiracının taşınmış olması, adreste bulunmama hâlinde yapılan işlemlerin eksikliği ya da evrakın tebliğe yetkili olmayan bir kişiye bırakılması, kiracının ihtardan geç haberdar olmasına ve kendisine tanınan sürenin fiilen kullanılamamasına yol açar. Kiraya veren açısından ise usulüne uygun yapılmamış bir bildirim, dayanılan hukuki sonucu doğurmayabilir. Bu nedenle sözleşmede bildirim adresinin ve adres değişikliğinin nasıl bildirileceğinin düzenlenmesi, sonradan çıkacak tartışmanın yarısını baştan çözer.
Tahliye Talebine Karşı Kiracının Savunma Hattı
Kiracı, kendisine gönderilen ödeme talebine karşı öncelikle borcun gerçekte var olup olmadığını ortaya koymalıdır. Ödeme yapılmışsa dekontlar dönemsel olarak eşleştirilir; artış oranı tartışmalıysa hesaplamanın dayanağı gösterilir. Kısmi ödeme durumunda hangi tutarın kabul edildiği, hangisine itiraz edildiği ayrıştırılmalıdır. Bu ayrım yapılmadığında savunma dağınık kalır.
Uyuşmazlık Büyümeden Yapılacaklar
- Sözleşmedeki artış hükmü ve süreye ilişkin kayıtlar birlikte okunur.
- İtiraz, ödeme aksatılmadan ve yazılı biçimde iletilir.
- Tebligat adresleri her iki tarafça güncellenir ve teyit edilir.
- Gelen her ihtarın tebliğ tarihi ile içeriği ayrı ayrı kaydedilir.
- Anlaşma sağlanırsa yeni bedel, yazılı bir ek metinle sabitlenir.
Buradaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır. Kiralananın niteliği, sözleşmenin süresi ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, ihtarname aldığınızda ya da göndermeyi düşündüğünüzde metnin bir hukukçu tarafından hazırlanması riski belirgin biçimde azaltır.