Kira artışı konusunda anlaşamayan taraflar arasında çıkan uyuşmazlık, çoğu zaman tek başına kalmaz; kısa süre içinde eksik ödeme iddiası ve buna bağlı tahliye talebi gündeme gelir. Kiracı kendince artışa itiraz ederken eski bedeli ödemeye devam eder, kiraevereni ise ödemeyi eksik sayar. Bu iki farklı okuma, delil düzeni kurulmadığında kiracı aleyhine sonuç doğurur.
Artış Talebinin Yazılı Zemini
Artışa ilişkin talebin nasıl ve ne zaman iletildiği, uyuşmazlığın başlangıç noktasıdır. TBK'nin kira ilişkisine dair düzenlemeleri çerçevesinde artışın sözleşmede kararlaştırılan yönteme uygun olup olmadığı ilk incelenecek konudur. Sözleşmede bir artış hükmü varsa metni, yoksa tarafların önceki dönemlerdeki uygulaması önem kazanır. Talebin iletildiği ihtarname, elektronik posta veya mesaj kayıtları saklanmalı; kiracının bu talebe verdiği yanıt da aynı dosyada tutulmalıdır.
Ödeme Delillerini Toplamak
- Her ödemenin banka kanalıyla ve açıklamalı yapılması
- Açıklamada hangi aya ait olduğunun yazılması
- Elden ödeme yapıldıysa imzalı makbuz alınması
- Aidat, yakıt ve benzeri kalemlerin kira bedelinden ayrı gösterilmesi
- Kabul edilen ve edilmeyen tutarların ayrı ayrı belgelendirilmesi
Ödeme Emri ve Tahliye Talebi
Kira alacağı için başlatılan takipte kiracıya gönderilen ödeme emri, hem borca itiraz hem de tahliye bakımından sonuç doğuran bir belgedir. Buradaki süreler ile genel takiplerdeki süreler aynı değildir; bu nedenle evrak eline ulaşan kiracının önce hangi tür takiple karşı karşıya olduğunu belirlemesi gerekir. İtiraz edilmemesi veya ödeme yapılmaması hâlinde tahliye istemi gündeme gelir. Kat mülkiyetine tabi taşınmazlarda 634 sayılı Kanun kapsamındaki ortak gider yükümlülükleri de ayrı bir tartışma başlığı oluşturabilir.
Tespit ve Uyarlama Davalarıyla İlişki
Kira bedelinin belirlenmesine yönelik dava ile takip dosyası birbirinden bağımsız yürür; birinin varlığı diğerini kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle bedel tartışmalı olsa bile, tartışmasız kabul edilen kısmın düzenli ödenmeye devam edilmesi kiracı açısından koruyucu bir tutumdur. TMK'nin dürüstlük kuralına ilişkin genel ilkesi, tarafların bu süreçteki davranışlarının değerlendirilmesinde de gözetilir.
Kontrol Noktaları
- Sözleşmedeki artış hükmü ve süresi okundu mu?
- Ödemelerin tamamı banka kaydıyla gösterilebiliyor mu?
- Ödeme emrinin türü ve tebliğ tarihi kayda geçti mi?
- İtiraz ile ödeme aynı anda planlandı mı?
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşme metni ve ödeme geçmişi sonucu doğrudan etkilediğinden, uyuşmazlık büyümeden hukuki destek almanız faydalı olacaktır.