Kira artışı tartışmalarının çoğu, hukuki hakkın yokluğundan değil, süresi içinde harekete geçilmemesinden kaybedilir. TBK ve TMK ekseninde yürüyen bu uyuşmazlıkta artış oranı, artışın hangi kira dönemi için istendiği ve talebin ne zaman bildirildiği birlikte okunmalıdır. Bu rehber, kira artışına itirazın süre boyutuna ve başvuru sırasına odaklanıyor.
Artış talebinin geçerli olup olmadığını sorgulayın
Kira bedelinin yenilenen dönemde artırılmasına ilişkin anlaşmalar, TBK uyarınca bir önceki kira yılına ait endeks değişim oranını aşamaz. Sözleşmede bunun üzerinde bir oran yazılı olsa da bu üst sınır dikkate alınır. İlk kontrol, artışın hangi endeks dönemine göre hesaplandığı ve hesabın kira yılına doğru oturtulup oturtulmadığıdır. Yabancı para üzerinden kararlaştırılan bedellerde ise farklı bir düzen geçerlidir.
Süre haritası çıkarmadan itiraz yazmayın
- Artış talebinin yazılı olarak bildirildiği tarih ve tebliğ şekli
- Yeni kira döneminin başlangıç günü
- Kira tespiti isteniyorsa, dava sonucunun hangi dönemden itibaren etkili olacağını belirleyen bildirim tarihi
- Beş yıllık sürenin dolduğu kira yılı, çünkü bu eşikten sonra bedelin hakkaniyete göre belirlenmesi gündeme gelir
- Ödeme günleri ve varsa gecikme bildirimleri
İtirazın sırası: yazılı bildirimden mahkemeye
- Kiraya verene, artışın hangi nedenle kabul edilmediğini açıklayan yazılı cevap verilir.
- Tartışmasız kabul edilen tutar üzerinden ödeme sürdürülür; ödemenin kesilmesi ayrı bir tahliye riski doğurabilir.
- Ödeme yapılırken açıklama kısmına ilgili kira dönemi ve ihtirazi kayıt yazılır.
- Kira tespiti veya uyarlama talebi için sulh hukuk mahkemesi yolu değerlendirilir.
- Dava şartı arabuluculuk kapsamına giren kira uyuşmazlıklarında önce arabulucuya başvurulur.
Uzlaşma masası ile dava arasındaki denge
Kira ilişkisi sürekliliği olan bir ilişkidir; bu nedenle uzlaşma çoğu kez taraf menfaatine daha uygundur. Ancak sözlü mutabakatlar sonraki yıl yeniden tartışılır. Uzlaşılan oran ve geçerli olduğu dönem yazılı bir ek protokolle kayda geçirilmeli, ödeme takvimi de metne eklenmelidir. Görüşmeler uzarken ödemelerin aksamaması, olası bir davada iyi niyetin en somut göstergesidir.
İtiraz metninde ölçülebilirlik
İtiraz, endeks hesabına dayanan bir tablo ile desteklendiğinde çok daha güçlüdür. Talep edilen bedel, kabul edilen bedel ve aradaki fark ay ay gösterilmelidir. Kiralananın konumu, yaşı ve emsal kira düzeyine ilişkin bilgiler dosyaya eklenecekse, kaynağı belirtilerek sunulmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; sözleşme metni ve bildirimlerin tarihleri sonucu doğrudan etkiler. Somut kira ilişkiniz için hukuki destek almanız isabetli olacaktır.