İcra dosyasında kaybedilen hakların çoğu, borcun varlığından değil kısa sürelerin kaçırılmasından doğar. Ödeme emri eline ulaşan kişi için ilk ve en kritik iş, hangi takip yoluna ve hangi süreye tabi olduğunu doğru okumaktır. İİK ve HMK ekseninde bu rehber, itiraz penceresi ile delil hazırlığını birlikte ele alır.
Önce Takip Türünü Belirleyin
Genel haciz yoluyla yapılan ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi yedi gündür ve itiraz icra dairesine yapılır. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise süre daha kısadır, itiraz icra mahkemesine yöneltilir ve imzaya itiraz ile borca itiraz farklı sonuçlar doğurur. İlamlı takipte kural olarak itiraz değil, icranın geri bırakılması yolu söz konusudur. Bu ayrımı yapmadan yazılan bir dilekçe, doğru mercie ulaşmadığı için hiç verilmemiş sayılabilir.
İtirazın İçeriği Sonucu Değiştirir
- Borca itiraz, takibi durdurur ve alacaklıyı itirazın kaldırılması ya da iptali yoluna zorlar
- Yetkiye itiraz, ayrıca ve açıkça yapılmalı; hangi icra dairesinin yetkili olduğu gösterilmelidir
- Faize veya işlemiş faiz oranına itiraz, ayrı bir kalem olarak belirtilmezse kabul edilmiş sayılabilir
- Kısmi itirazda kabul edilen miktar açıkça yazılmalıdır
- İmzaya itirazın kambiyo takibinde ayrıca ve açıkça yapılması gerekir
Haciz Aşamasındaki Ayrı Süreler
- Haczedilemezlik iddiası, haczin öğrenilmesinden itibaren kısa süre içinde şikâyet yoluyla ileri sürülür.
- Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası istihkak prosedürüne tabidir ve süresi kaçırıldığında mal satışa gidebilir.
- Maaş haczinde kesinti oranına ilişkin itirazlar ayrıca gündeme getirilmelidir.
- Usulsüz tebligat iddiası, öğrenme tarihi gösterilerek ayrı bir başlıkta ileri sürülür.
Belgesiz İtirazın Görünen Sonucu
İtiraz dilekçesi tek başına takibi durdursa da, alacaklının başvuracağı itirazın kaldırılması aşamasında borçlunun elindeki belge belirleyici olur. Ödeme yaptığını iddia eden borçlunun elinde açıklama alanı boş bir havale dekontu varsa, ödemenin hangi borca ilişkin olduğu tartışmalı hâle gelir. Aynı şekilde senedin bedelsiz olduğu iddiası, yazılı delille desteklenmediğinde sonuç doğurmaz. Bu nedenle ödeme kayıtları, mutabakat yazışmaları ve varsa ibraname baştan derlenmelidir.
Alacaklı Tarafında Hazırlık
Takip alacaklısı bakımından da dosyanın gücü, takip talebine eklenen belgelerin niteliğine bağlıdır. Cari hesap ilişkisine dayanan alacaklarda hesap ekstresinin dayanağı olan fatura ve teslim belgeleri hazır değilse, itirazın kaldırılması talebi belge yetersizliğinden sonuçsuz kalabilir ve dosya genel hükümlere göre dava yoluna kayar.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. İcra dosyalarında süreler gün hesabıyla işlediğinden, ödeme emrini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız hak kaybını önlemek bakımından önemlidir.