İlamsız takip, alacaklıya elinde bir mahkeme kararı olmadan takip başlatma imkânı tanır. Bu kolaylığın karşılığı, borçluya tanınan itiraz hakkıdır. Uygulamada maaş haczine kadar giden dosyaların büyük kısmında sorun borcun varlığı değil; itirazın süresinde ve usulüne uygun yapıldığının gösterilememesidir.
Ödeme Emrinin Tebliği: Takvimin Başladığı An
Bütün hesap, ödeme emrinin borçluya ulaştığı tarihten başlar. Bu nedenle ilk yapılacak iş, tebligat parçasındaki tarihin ve tebliğin kime yapıldığının incelenmesidir. Adreste bulunmama, komşuya veya muhtara tebliğ gibi hâllerde tebligatın usulüne uygunluğu ayrıca tartışılabilir. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülüyorsa, borçlunun gerçek adresine ve öğrenme tarihine ilişkin belgeler hazır olmalıdır.
İtiraz Ettim Demek Yeterli Değildir
İİK sisteminde itiraz, icra dairesine yapılan ve kayda geçen bir işlemdir. Şifahi beyan, alacaklıyla yapılan görüşme veya ödeme sözü itiraz yerine geçmez. İtirazın sonuç doğurması için:
- İtiraz dilekçesinin kayıt tarihini gösteren belge saklanmalıdır.
- Borca mı, imzaya mı, yoksa yetkiye mi itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır.
- Kısmi itirazda kabul edilen tutar rakamla belirtilmelidir.
- Takibin durduğuna ilişkin kayıt dosyadan kontrol edilmelidir.
Maaş Haczinde Kesintinin Denetimi
Maaş üzerine konulan haciz, işverene gönderilen müzekkere ile uygulanır. Burada denetlenmesi gereken noktalar; kesintinin kanunda öngörülen sınırlar içinde kalıp kalmadığı, birden fazla haciz varsa sıranın doğru uygulanıp uygulanmadığı ve haczedilemeyecek nitelikteki ödemelerin kesintiye dâhil edilip edilmediğidir. Bu denetimin yapılabilmesi için borçlunun bordro ve banka ekstrelerini düzenli biçimde saklaması gerekir; aksi hâlde fazla kesinti fark edilmeden aylarca sürebilir.
Ödendiği Hâlde Devam Eden Takipler
Borcun ödendiği savunması, ancak ödemenin hangi dosyaya ve hangi tarihte yapıldığını gösteren kayıtla anlam kazanır. Elden yapılan ödemelerde açıklama içermeyen dekontlar sıklıkla başka bir borca mahsup edildiği iddiasıyla karşılanır. Bu nedenle her ödemede dosya numarasının açıklamaya yazılması, sonradan yürütülecek bütün tartışmaları kısaltır. Takibin kesinleşmesinden sonra ortaya çıkan ödemeler için HMK ve İİK kapsamındaki farklı yollar gündeme gelebilir.
Bu içerik genel çerçeve sunar; takibin türü, tebligatın durumu ve borcun kaynağı izlenecek yolu değiştirir. İtiraz süreleri kısa olduğundan, ödeme emri elinize ulaştığı gün hukuki değerlendirme alınması önerilir.