Maaş haczi, borçlunun günlük hayatını en doğrudan etkileyen icra işlemlerinden biridir. Buna karşın itirazlar çoğu zaman geç ve yanlış mercie yapılır; çünkü tartışmanın borcun kendisiyle mi yoksa kesintinin usulüyle mi ilgili olduğu baştan ayrılmamıştır. Bu rehber, maaş haczinde hangi iddianın hangi yolla ve hangi belgeyle ileri sürüleceğini ele alır.
Tartışma nerede çıkıyor
Uygulamada üç ayrı sorun aynı anda gündeme gelir: takibin kendisine itiraz edilmemiş olması, kesinti oranının hatalı hesaplanması ve haczedilemeyecek kalemlerin kesintiye dâhil edilmesi. Bunların ilki takip hukuku içinde itiraz konusudur; diğerleri ise icra dairesi işlemine karşı şikâyet yoluyla ileri sürülür. Yolun karıştırılması, esas haklı olan talebin süresinde incelenmemesine yol açar.
Hangi belge neyi ispatlar
- Bordro: brüt ve net tutar ile kesinti kalemlerini gösterir
- İşveren yazısı: hangi icra dosyası için ne kadar kesinti yapıldığını ortaya koyar
- Banka hesap dökümü: fiilen yatan tutarı ve kesintinin sürekliliğini belgeler
- Muvafakatname varsa: haczin sınırını aşan kesintiye rıza gösterilip gösterilmediğini gösterir
- Sosyal yardım veya benzeri ödemelere ilişkin kurum yazıları
Kesinti oranı ve haczedilemeyen kalemler
İcra ve İflas Kanunu maaş ve ücretlerin bütünüyle değil kısmen haczedilebileceğini kabul eder; kesintinin belirli bir oranı aşamayacağı, buna karşılık borçlunun rızasıyla farklı bir sonucun doğabileceği kabul edilmektedir. Nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir rejim söz konusudur ve genel sınır bu alacak için aynı şekilde uygulanmaz. Aynı kişi hakkında birden çok dosyadan haciz varsa sıra ve toplam kesintinin denetlenmesi ayrı bir başlıktır; bu denetim ancak tüm dosyaların listelendiği bir tablo ile yapılabilir.
Şikâyet mi, itiraz mı, menfi tespit mi
- Borç yok ya da ödendi deniliyorsa borca itiraz veya menfi tespit hattı düşünülür.
- Kesinti oranı yanlışsa ya da haczedilemeyen kalem kesiliyorsa icra hukuk mahkemesine şikâyet yolu işletilir.
- Tebligatın usulsüz olduğu iddiası varsa öğrenme tarihi ayrıca ileri sürülür ve belgelenir.
- Her yolda süre farklı işlediğinden, dosyaya giriş tarihi ve öğrenme tarihi ayrı ayrı kaydedilir.
İşverenin konumu ihmal edilmemeli
Haciz yazısına rağmen kesinti yapmayan ya da kesintiyi eksik gönderen işveren bakımından ayrı sorumluluk gündeme gelebilir. Borçlu açısından ise işverenin yaptığı hatalı kesintiye karşı hak arama yolu, doğrudan icra dosyası üzerinden yürür. Bu nedenle şikâyet dilekçesine bordronun ilgili dönemlerinin eklenmesi, tartışmayı somut sayılara indirger.
Yukarıdaki bilgiler geneldir ve her dosyanın kesinti geçmişi farklıdır. Kendi durumunuz için icra dosyanızın bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.