Maaşına haciz konulduğunu bordrosundaki kesintiden öğrenen çalışan için asıl soru, borcun varlığı değil; kesintinin yasal sınırlar içinde yapılıp yapılmadığıdır. Maaş haczi uygulamalarında itiraz ve şikâyet yolları birbirine karıştırıldığında, hak esastan tartışılmadan usulden sonuçlanır. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte, doğru merci ve doğru belge her şeyi belirler.
İki Farklı Yol: Borca İtiraz ve Hacze Şikâyet
Ödeme emrine karşı borcun bulunmadığını ileri sürmek ile haciz işleminin usulüne aykırı yapıldığını ileri sürmek aynı yol değildir. Birincisi ödeme emrinin tebliğine bağlı bir süreçtir; ikincisi ise icra mahkemesine yapılan bir şikâyettir. Bordrosundaki kesintiyi gören kişinin sıklıkla yaptığı hata, icra dairesine dilekçe verip sonuç beklemek ve bu sırada şikâyet süresini tüketmektir.
Kesinti Oranı ve Sınırın Denetimi
Ücretin tamamı haczedilemez; kanun belli bir orana kadar haczi mümkün kılar ve bu orandan fazlasına ilişkin işlem usule aykırı olur. Ayrıca ücret dışında ödenen bazı kalemlerin haczedilebilirliği farklı değerlendirmeye tabidir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinin arkasına şu belgeler eklenmelidir:
- Kesintinin görüldüğü aylara ait bordroların tamamı
- İşverenin icra dairesine verdiği muhtıra cevabı
- Ücretin banka hesabına yatan net tutarını gösteren hesap dökümü
- Aynı çalışan hakkında birden fazla dosya varsa, sıraya alınmış dosya bilgileri
Delil Eksikliğinin En Sık Görüldüğü Nokta
Şikâyet dilekçelerinin çoğu, kesintinin fazla olduğunu iddia eder ama fazlalığı sayısal olarak göstermez. Oysa mahkemenin denetleyebilmesi için, hangi ayda ne kadar ücret ödendiği ve bundan ne kadar kesildiğinin karşılaştırmalı biçimde ortaya konması gerekir. Bordro sunulmadan yapılan hesap itirazı, incelemesi yapılamadığı için sonuçsuz kalır.
Ailenin Geçimine İlişkin Talep
Kesinti oranının, borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu olan kısım gözetilerek belirlenmesi talep edilebilir. Bu talebin karşılık bulması, iddianın belgelenmesine bağlıdır: kira sözleşmesi, bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin nüfus kaydı, düzenli sağlık gideri ve zorunlu ödemeler dosyaya konulmalıdır. Genel bir geçim sıkıntısı anlatımı, sayısal dayanağı olmadığında değerlendirilemez.
Süreci Kilitlemeyen Bir Plan
- İcra dosyası incelenerek takibin dayanağı ve kesinleşme durumu tespit edilir.
- Tebligatların usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ayrıca kontrol edilir.
- Şikâyet konusu işlem ve öğrenme tarihi dilekçede açıkça belirtilir.
- Kesintinin durdurulmasına yönelik geçici talep ayrı başlık altında yazılır.
- Sonuca göre yapılandırma veya taksitlendirme seçeneği ayrıca değerlendirilir.
Bu metin genel bilgilendirme içindir. İcra dosyalarında süreler kısa ve merciler ayrıştırılmış olduğundan, kendi dosyanız için gecikmeden hukuki destek almanız önem taşır.