İcra takibinde en pahalı hatalar, itirazın içeriğinden değil hangi süre içinde ve nereye yapıldığından doğar. İİK ve HMK ekseninde bu rehber, ödeme emri ve haciz aşamasında borçlunun ya da üçüncü kişinin elindeki kısa süreli imkânları ve bu imkânları destekleyecek belge düzenini ele alır.
Takip Türü Her Şeyi Değiştirir
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz, kural olarak yedi günlük süre içinde ve icra dairesine yapılır; itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Buna karşılık kambiyo senetlerine özgü takipte itirazın süresi ve mercii farklıdır ve itiraz kendiliğinden takibi durdurmaz, ayrıca tedbir kararı gerekir. İlamlı takipte ise itiraz kurumu yoktur; başvurulacak yol icranın geri bırakılması talebidir. Elindeki ödeme emrinin başlığını okumadan yazılan her dilekçe, doğru gerekçeye rağmen sonuçsuz kalabilir.
İtiraz İçeriğinin Kapsamı
Borca itiraz, imzaya itiraz ve yetkiye itiraz ayrı sonuçlar doğurur. İmza inkârı açıkça yazılmazsa imza kabul edilmiş sayılabilir; yetki itirazı yapılırken yetkili icra dairesinin gösterilmesi gerekir. İtirazın kapsamı da önemlidir: alacağın bir kısmına itiraz ediliyorsa itiraz edilmeyen kısım kesinleşir ve o kısım üzerinden haciz devam eder.
Hacze Karşı Üçüncü Kişinin Konumu
Haczedilen malın borçluya ait olmadığı iddiasında bulunan üçüncü kişi için de kısa süreli bir istihkak prosedürü işler. Bu yolda dosyanın gücünü şu belgeler belirler:
- Malın edinimini gösteren fatura, satış sözleşmesi ve ödeme kaydı
- Ruhsat, tapu veya sicil kaydı gibi resmi kayıtlar
- Malın haciz adresinde bulunma sebebini açıklayan kira veya emanet ilişkisi belgeleri
- Tarih bakımından haciz öncesine ait olduğu doğrulanabilir kayıtlar
Süre Riskinin Doğduğu Anlar
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği tarihte başlar. Tebligatın hatalı yapıldığı düşünülüyorsa, öğrenme tarihine göre işlem yapılıp tebligat şikâyeti ayrıca ileri sürülmelidir; sürenin işlemediği varsayımıyla beklemek en sık görülen kayıp sebebidir. Ayrıca icra memuru işlemlerine karşı şikâyet yolu da kendi kısa süresine tabidir ve haczedilemezlik iddiası gibi taleplerin bu süre içinde ileri sürülmesi gerekir. İtiraz süresi kaçırıldığında ise geriye kalan yol, şartları varsa gecikmiş itiraz ya da menfi tespit davasıdır; her ikisi de daha ağır bir ispat yükü getirir.
Kapanış
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; takip türü, tebligat tarihi ve haczedilen malın niteliği sonucu değiştirir. Elinize bir ödeme emri veya haciz tutanağı ulaştıysa, günler dar olduğundan hızlıca hukuki değerlendirme almanız gerekir.