İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı olmaksızın başlattığı bir icra yoludur. Bu yolun borçlu açısından en önemli özelliği, itiraz edilmediği takdirde takibin kesinleşmesi ve maaş haczine kadar giden sürecin önünün açılmasıdır. Süreç, İİK ve HMK hükümleri çerçevesinde işler ve borçluya tanınan itiraz penceresi oldukça dardır.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
İlk yapılması gereken, tebliğ tarihini ve takip dosyasının numarasını kayıt altına almaktır. İtiraz süresi tebliğ tarihinden işlemeye başlar ve bu sürenin kaçırılması, borç gerçekte ödenmiş olsa dahi takibin kesinleşmesine yol açar. Kesinleşmeden sonra borçlunun elinde kalan yol, itiraz değil menfi tespit veya istirdat gibi daha uzun ve masraflı seçeneklerdir.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
Borçlunun neye itiraz ettiğini net yazması gerekir; genel bir "itiraz ediyorum" ifadesi bazı kalemleri kapsam dışında bırakabilir.
- Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edildiği belirtilir.
- İmzaya itiraz varsa ayrıca ve açıkça yazılır; aksi halde imza kabul edilmiş sayılabilir.
- Faiz oranına ve işleyiş tarihine itiraz ayrı bir kalem olarak eklenir.
- Yetki itirazı varsa aynı dilekçede ileri sürülür.
Maaş Haczinde Kesinti Sınırı ve Şikâyet Yolu
Maaş üzerine konulan haciz, ücretin tamamı üzerinden uygulanamaz; kanun belirli bir orana kadar kesintiye izin verir ve bu sınırın aşılması şikâyet konusudur. Ayrıca nafaka alacakları bakımından farklı bir düzen geçerlidir. İşverenin yaptığı kesintinin hatalı olduğu düşünülüyorsa, izlenecek yol dava değil icra mahkemesine şikâyettir ve bu yol da süreye tabidir. Bordro ile icra dosyasındaki kesinti tutarlarının karşılaştırılması, hatanın tespiti için ilk adımdır.
Borcun Ödendiğini İspat
Ödeme savunmasının en zayıf hali, elden yapılmış ve açıklamasız ödemedir. Banka üzerinden yapılan ve açıklamasında borcun hangi dosya veya sözleşmeye ilişkin olduğu yazan transferler ise güçlü delil oluşturur. Geçmişe dönük düzeltme mümkün olmadığından, devam eden borç ilişkilerinde her ödemenin açıklamalı yapılması ileride doğacak takiplere karşı en pratik korumadır.
Sonuç Yerine
Burada anlatılanlar icra takiplerinin genel işleyişine ilişkindir; takibin türü, dayanağı ve borçlunun sıfatı süreleri ve seçenekleri değiştirebilir. Ödeme emri tebliğ edildiğinde gün kaybetmeden hukuki değerlendirme yaptırmak, sonraki aşamalardaki maliyeti belirgin biçimde azaltır.