Ödeme emrinin eline ulaştığını fark eden borçlu için asıl mesele, borcun haklı olup olmadığından önce zamandır. İtiraz süresinde ve doğru kapsamda yapılmadığında takip kesinleşir; bundan sonra hesaplara elektronik haciz uygulanması gündeme gelir. İİK ve HMK çerçevesinde bu aşamada izlenmesi gereken delil planı aşağıda ele alınmaktadır.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
İtiraz, borcun tamamına yönelik olabileceği gibi bir kısmına da yöneltilebilir. Kısmi itirazda itiraz edilmeyen bölüm bakımından takip kesinleşeceğinden, tutarın belirsiz bırakılması riskli sonuçlar doğurur. Aynı şekilde faiz oranına, işlemiş faize ya da yetkiye ilişkin itirazlar da açıkça ve ayrı ayrı yazılmalıdır. Dilekçe kısa olsa bile hangi kaleme neden itiraz edildiğinin anlaşılır olması gerekir.
İmzaya ve Borca İtirazın Farklı Delil Yükü
Kambiyo senedine ya da adi bir belgeye dayanan takiplerde imzaya itiraz, ayrıca ve açıkça yapılmadığında imza kabul edilmiş sayılır. Bu ayrım tek başına dosyanın seyrini değiştirir. İmza incelemesi gündeme geldiğinde karşılaştırmaya esas alınacak belgelerin niteliği önem kazanır; resmî dairelerdeki imza örnekleri ile aynı dönemde atılmış imzalar bulunması istenir. Borcun ödendiği iddiasında ise dekont, makbuz ve ödeme açıklamalarının hangi borca ilişkin olduğunu gösteren kayıtlar toplanmalıdır.
- Takibe konu belgenin aslının dosyada bulunup bulunmadığının kontrolü
- Ödeme yapıldığını gösteren banka kayıtları ve açıklama satırları
- Borç ilişkisinin kurulmadığını ya da farklı bir içerikte olduğunu gösteren yazışmalar
- Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığına ilişkin tebligat parçası
İtiraz Sonrasına Hazırlık
İtirazla takip durur; ancak süreç bitmez. Alacaklının elindeki belgeye göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna gitmesi ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açması mümkündür. Bu iki yolun ispat rejimi farklı olduğundan, borçlunun savunmasını hangi yol açılırsa açılsın kullanılabilecek biçimde belgelemesi gerekir. Ayrıca borçlu, kendi inisiyatifiyle borçlu olmadığının tespitini isteyebileceği bir dava yoluna da başvurabilir; bu yolun takip öncesinde mi sonrasında mı açıldığı sonuçları değiştirir.
Süre Geçtikten Sonra Kalan Yollar
- İtiraz süresinin, elde olmayan bir engel nedeniyle kaçırıldığı hâller için öngörülen istisnai yol, mazeretin belgelendirilmesini gerektirir
- Tebligatın usulsüzlüğü ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin nasıl belirlendiği açıklanmalıdır
- Zamanaşımı def’i, takibin hangi aşamasında ileri sürüldüğüne göre farklı sonuç doğurur
- Takip kesinleştikten sonra hacze karşı ileri sürülebilecek şikâyet sebeplerinin de kendi süreleri vardır
Kısa Hatırlatma
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Takibin türü, dayanak belge ve tebligat tarihi izlenecek yolu değiştirdiğinden, ödeme emri elinize ulaştığı gün dosyanın hukuki değerlendirmeye alınması önerilir.