Ücret üzerine konulan haciz, borçlunun günlük yaşamını doğrudan etkilediği için İİK uygulamasında en çok tartışma yaratan konulardan biridir. Buradaki mücadele çoğu zaman borcun esasına değil, kesinti oranına, işverenin uyguladığı yönteme ve işlemin usulüne ilişkindir. Bu ayrımı yapmadan başlatılan bir itiraz, doğru olsa bile yanlış yoldan ilerlediği için sonuçsuz kalabilir.
Neyin Tartışıldığını Ayırt Etmek
Ücret haczine yönelik başvurular üç ayrı hatta yürür. Borcun kendisine karşı çıkılıyorsa itiraz; icra müdürlüğünün işlemine karşı çıkılıyorsa şikâyet; haczedilemez nitelikteki bir gelirin haczedildiği iddiası varsa yine icra hukuk mahkemesine başvuru gündeme gelir. Emekli maaşı, nafaka alacağı ve bazı sosyal yardımların durumu ayrıca değerlendirilir. Yanlış yol seçimi, süre dolduktan sonra düzeltilemeyen bir kayba dönüşebilir.
Bordro ve İşveren Yazışması: Temel Belge Seti
- Son aylara ait bordrolar ve banka hesap dökümü; kesintinin hangi kalemden yapıldığını gösterir.
- İşverene gönderilen haciz müzekkeresi ve işverenin verdiği cevap yazısı.
- Asgari geçim düzeyine ilişkin gider belgeleri; kira, elektrik, su ve bakmakla yükümlü olunan kişilere dair kayıtlar.
- Aynı ücret üzerinde birden fazla dosya varsa tüm dosya numaraları ve sıraya ilişkin yazışmalar.
Ücretin kural olarak tamamının değil, belirli bir oranın üzerinde kısmen haczedilebileceği ve nafaka alacaklarının farklı bir rejime tabi olduğu göz önünde tutulmalıdır. Kesinti oranının mevzuata aykırı uygulandığı iddiası, bordro üzerinden matematiksel olarak gösterildiğinde ikna edicidir.
Şikâyet Süresi Kaçarsa Ne Olur
İcra işlemlerine karşı şikâyet, öğrenmeden itibaren kısa bir süreye bağlanmıştır. Bu süre geçtiğinde işlem, hatalı olsa dahi kesinleşir ve yalnızca kamu düzenine ilişkin sınırlı hâller istisna kalır. Uygulamada süre, ilk kesintinin yapıldığı ay değil, borçlunun işlemi öğrendiği tarih üzerinden hesaplanır; bu tarihin nasıl belgelendiği tartışmanın merkezine oturur. İlk kesintinin görüldüğü bordronun teslim tarihi, banka bildirimi veya UYAP üzerinden yapılan sorgulama kayıtları bu noktada işe yarar.
Birden Fazla Dosya ve Sıra Meselesi
Aynı ücrete birden çok icra dosyasından haciz konulduğunda kesintiler sıraya girer; ikinci dosya, birincisi bitmeden devreye giremez. Buna rağmen işverenin toplu kesinti yaptığı durumlarda hem borçlu hem alacaklı için düzeltme talebi doğar. Sıranın hangi dosyada olduğu icra müdürlüğünden yazıyla teyit edilmeli ve fazla kesinti varsa iadesi ayrıca talep edilmelidir.
Bu içerik yalnızca genel bir yol haritası sunar. Ücret türü, dosya sayısı ve kesinti geçmişi sonucu değiştirdiğinden, kendi icra dosyanız için hukuki destek almanız yerinde olur.