Haciz uygulandıktan sonra elde kalan süre kısadır ve bu sürede yapılacak en kritik iş, itirazın hukuki dayanağını bulmaktan çok o dayanağı ayakta tutacak delili hazırlamaktır. İcra ve İflas Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde yürüyen şikâyet yolunda, haczin usule aykırı yapıldığı iddiası tek başına sonuç doğurmaz; aykırılığın hangi belgede görüneceği en baştan planlanmalıdır.
Delil Zincirinin Başlangıcı: Haciz Tutanağı
Haciz tutanağı, sonraki bütün tartışmanın ölçüleceği belgedir. Tutanaktaki saat, adres, hazır bulunanlar, haczedilen malın cinsi ve takdir edilen değer; ileri sürülecek her aykırılık iddiasının doğrulanacağı yerdir. Tutanak sureti alınmadan yazılan şikâyet dilekçesi çoğu zaman soyut kalır. Bu nedenle ilk adım dosya suretinin eksiksiz temini, ikinci adım tutanaktaki kayıtlarla fiilî durumun satır satır karşılaştırılmasıdır.
Hangi Aykırılık Hangi Belgeyle Gösterilir
- Haczedilemeyecek mal ya da gelir haczedilmişse: mülkiyeti, kullanımı ve gelirin niteliğini gösteren kayıtlar
- Üçüncü kişiye ait mal haczedilmişse: fatura, satın alma belgesi, sigorta ve bakım kayıtları gibi tarih içeren deliller
- Aşkın haciz ileri sürülüyorsa: dosya hesabı ile haczedilen değerleri yan yana koyan karşılaştırma tablosu
- Tebligatta sorun varsa: tebligat parçası, adres kayıt sistemi bilgisi ve varsa taşınmaya ilişkin belgeler
Sürenin Başladığı Anı Belgelemek
Şikâyette en sık kaybedilen nokta, sürenin ne zaman işlemeye başladığıdır. İşlemi öğrenme anı; tutanağın imzalandığı gün, tebliğ tarihi veya dosyanın incelendiği tarih olabilir. Bunlardan hangisinin esas alındığı dilekçede açıkça yazılmalı ve dayanağı eklenmelidir. Öğrenme tarihi tartışmalıysa dosya inceleme kaydı gibi izlenebilir veriler ayrıca sunulur; aksi hâlde esasa girilmeden süre yönünden ret ihtimali doğar.
Dilekçede İddia ile Delili Eşleştirmek
Belgeleri toplu hâlde eklemek yerine her aykırılık başlığının altına ilgili belgenin adı ve ek sıra numarası yazılmalıdır. Belge kendi başına anlaşılmıyorsa bir cümlelik açıklama eklenmesi, incelemeyi kolaylaştırır. Kıymet takdiri tartışma konusuysa itirazın hangi teknik veriye dayandığı baştan belirtilmeli, bilirkişi incelemesi talebi bu veriyle ilişkilendirilmelidir.
Şikâyet Reddedilirse Yol Nasıl Değişir
Ret kararının delil eksikliğinden mi yoksa hukuki nitelendirmeden mi kaynaklandığı, sonraki adımı belirler. Eksiklik delilde ise aynı iddiayı tekrarlamak yerine belgeyi tamamlayacak yolun mümkün olup olmadığı değerlendirilir. Nitelendirme farkı varsa tartışmanın üst mercie taşınıp taşınmayacağı, kalan süre hesabıyla birlikte kararlaştırılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; her haciz dosyasının kendine özgü koşulları vardır. Elinizdeki tutanak ve tebligat evrakı incelenmeden süre ve delil değerlendirmesi kesinleştirilemez, dosyanızı bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.