İcra takibiyle karşılaşan borçlunun ilk günlerde vereceği karar, dosyanın tamamını belirler. İİK ve HMK çerçevesinde borçluya tanınan kısa süreler, yalnızca ne zaman değil nereye başvurulacağı doğru saptandığında işe yarar. Uygulamada en sık rastlanan hata, itiraz ile şikâyetin karıştırılması ve dilekçenin yanlış makama verilmesidir.
İtiraz ile Şikâyet Aynı Şey Değildir
Ödeme emrine yönelik itiraz, borcun kendisine veya imzaya karşı yapılan bir beyandır ve takibi yürüten icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık icra memurunun işlemine, örneğin haczedilemeyecek bir malın haczedilmesine yönelik başvuru şikâyettir ve icra mahkemesinin konusudur. İki başvurunun yer değiştirmesi, dilekçenin süresinde verilmiş olmasına rağmen sonuçsuz kalmasına yol açar.
Süre Hesabında Kritik Noktalar
- Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği tarihten işler
- Tebligatın usulsüz olduğu iddiası ayrı bir başvuru konusudur ve öğrenme tarihine dayanır
- İtirazın kısmi yapılması hâlinde, itiraz edilmeyen kısım için takip kesinleşir
- İmzaya itirazın ayrıca ve açıkça yazılması gerekir; genel itiraz bunu kapsamaz
Takip Türüne Göre Değişen Yol
Genel haciz yolu ile kambiyo senetlerine mahsus takip aynı usule tabi değildir. Kambiyo takibinde itiraz icra mahkemesine yapılır ve süresi daha kısadır; ayrıca itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. İlama dayalı takiplerde ise borca itiraz yolu bulunmaz; burada gündeme gelen, icranın geri bırakılması talebidir. Bu üç yolun birbirine karıştırılması, borçlunun elindeki en güçlü savunmayı kullanılamaz hâle getirir.
Haciz Aşamasında Yapılabilecekler
- Haciz tutanağının örneği alınır, haczedilen malların listesi kontrol edilir.
- Maaş haczinde kesinti oranı ve önceki hacizlerin sırası incelenir.
- Üçüncü kişiye ait mal haczedilmişse istihkak yoluna başvurulur.
- Ev eşyası ve mesleğin sürdürülmesi için gerekli araçlar bakımından haczedilmezlik ileri sürülür.
- Satış aşamasına geçilmeden önce kıymet takdirine karşı süresinde başvurulur.
İtirazın İptali ve Kaldırılması Sürecine Hazırlık
İtiraz sonrası alacaklının açacağı davaya karşı savunma, itiraz dilekçesindeki gerekçelerle uyumlu olmalıdır. Ödeme belgeleri, banka dekontları, cari hesap mutabakatları ve yazışmalar itiraz anında toplanmaya başlanmalıdır. Kötü niyet tazminatı riski nedeniyle, dayanaksız itirazdan kaçınılmalı; her itiraz sebebi belgeye bağlanmalıdır.
Aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir; takibin türü, tebligatın durumu ve alacağın dayanağı sonucu değiştirebilir. Ödeme emri elinize ulaştığı gün hukuki destek alınması, kısa süreler nedeniyle özellikle önemlidir.