İlamsız icra takibinde borçluya gönderilen ödeme emrine karşı itiraz süresi, İİK uyarınca tebliğden itibaren yedi gündür. Bu süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Uygulamada dosyaların önemli bir bölümü, borç gerçekte tartışmalı olmasına rağmen yalnızca bu kısa sürenin kaçırılması nedeniyle kesinleşir.
Yedi Günlük Sürenin İşleyişi
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren işler. Bu nedenle ilk kontrol edilmesi gereken belge tebliğ mazbatasıdır. Tebligatın komşuya, muhtara veya iş yerine yapıldığı hallerde usulsüzlük iddiası gündeme gelebilir; bu iddia ayrı bir şikayet yoluyla ileri sürülür ve öğrenme tarihinin ispatını gerektirir. Elektronik tebligat kullanılan dosyalarda ise sistemdeki okunma kaydı belirleyici olur.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
İtiraz tek tip değildir ve kapsamı sonucu değiştirir:
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı veya ödendiği ileri sürülür
- İmzaya itiraz: senetteki imzanın borçluya ait olmadığı açıkça belirtilmelidir; ayrıca ve açıkça yapılmazsa imza kabul edilmiş sayılır
- Yetkiye itiraz: icra dairesinin yetkisiz olduğu ileri sürülür ve yetkili daire gösterilmelidir
- Kısmi itiraz: kabul edilen tutar açıkça belirtilmelidir; aksi halde itiraz sonuçsuz kalabilir
Faize ve ferilerine itiraz edilecekse bunun da metinde ayrıca yer alması gerekir.
Alacaklının Karşı Hamlesi
İtiraz üzerine takip durur; ancak süreç bitmez. Alacaklının elinde İİK'da sayılan nitelikte bir belge varsa itirazın kaldırılması yoluna gidebilir; böyle bir belge yoksa itirazın iptali davası açması gerekir. Bu ayrım, borçlu bakımından da önemlidir: dayanak belgenin niteliği, savunmanın hangi mecrada yapılacağını belirler. İtirazın haksız olduğunun anlaşılması halinde tazminata hükmedilmesi ihtimali de göz önünde tutulmalıdır.
Haciz Aşamasına Geçildiyse
Süre kaçırılmış ve haciz uygulanmışsa, kapı tümüyle kapanmaz. Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin kurallar, aile bireylerinin zorunlu eşyaları ve maaş üzerindeki kesinti sınırları bakımından şikayet yoluna başvurulabilir. Bu başvurular icra hukuk mahkemesine yapılır ve kendi süre rejimine tabidir. Ayrıca borcun gerçekte bulunmadığı iddiası, menfi tespit veya ödenmiş ise istirdat davasıyla ayrıca ileri sürülebilir; bu davalar HMK usulüne göre görülür.
Taksitlendirme mi, İtiraz mı
Borçlu, alacaklıyla taksit sözleşmesi yapmayı düşünebilir. Burada bilinmesi gereken şudur: taksit talebi ve yapılan ödemeler, borcun kabulü anlamına gelebilir ve itiraz imkanını fiilen ortadan kaldırabilir. Bu nedenle borcun varlığı ya da miktarı tartışmalıysa, önce süresinde itiraz edilmeli, görüşmeler bundan sonra yürütülmelidir. İki yol arasında seçim yapılırken malvarlığı üzerindeki hacizlerin ticari faaliyete etkisi de hesaba katılmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, dayanak belge ve tebligatın şekli sonucu değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığı gün hukuki değerlendirme almanız süre kaybını önler.