Haciz işlemi uygulandığında borçlunun elinde kalan süre kısadır ve savunma yolları birbirinden farklı usullere tabidir. İcra ve İflas Kanunu ile HMK çerçevesinde yürüyen bu aşamada haczedilmezlik iddiası, istihkak iddiası ve değer tespitine yönelik itiraz ayrı ayrı ele alınır. Delil eksikliği burada malın satılmasına kadar giden sonuçlar doğurur.
Haczedilemeyecek Mal İddiasının Zamanı
Kanunen haczi mümkün olmayan mal ve haklara ilişkin şikayet, haczin öğrenilmesinden sonra kısa süre içinde icra mahkemesine yapılır. Bu iddia soyut biçimde ileri sürüldüğünde sonuç vermez; malın hangi amaçla kullanıldığı, mesleğin icrası için zorunlu olup olmadığı veya konutun kişinin yerleşim yeri olduğu gösterilmelidir. Maaş haczine ilişkin itirazlarda ise ücret bordrosu ve mevcut kesintilerin dökümü esas belgedir.
Üçüncü Kişinin İstihkak Delilleri
Haczedilen malın borçluya değil bir başkasına ait olduğu iddiası, mülkiyetin kaynağını gösteren kayıtlarla desteklenir:
- Fatura, satış sözleşmesi ve ödeme kaydı
- Sigorta, garanti ve servis belgeleri
- Malın haciz adresinde bulunma sebebini açıklayan kira ya da ariyet ilişkisi
- Kayda tabi mallarda resmi sicil bilgisi
Haciz Tutanağı En Kritik Belgedir
Haciz tutanağı, sonraki tüm tartışmaların dayanağıdır. Tutanakta malın niteliği, bulunduğu yer, kimin elinde bulunduğu, üçüncü kişi beyanı ve yedieminin kim olduğu yer alır. Bu kayıtlar eksik ya da hatalı tutulduğunda, gerçekte haklı olan bir istihkak iddiası dahi ispat güçlüğüne düşer. Bu nedenle tutanak örneğinin dosyadan alınıp tek tek okunması ilk adımdır.
Değer Tespiti ve Satış Aşamasında Kayıtlar
Haczedilen malın değerinin düşük belirlenmesi, satış aşamasında borçlunun zararına sonuç doğurur. Değere yönelik itirazda piyasa emsalleri, malın yaşı ve durumu ile varsa teknik rapor birlikte sunulmalıdır. Satış ilanının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı da ayrı bir denetim başlığıdır ve tebligat kayıtlarıyla incelenir.
Değerlendirme
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Malın türü, haczin uygulandığı yer ve borcun kaynağı izlenecek yolu değiştirir. Süreleri kısa ve sonuçları kalıcı olan haciz aşamasında, tutanağın elinize geçtiği anda hukuki destek almanız önemlidir.