Banka hesabının ya da kripto varlık platformundaki bakiyenin bir anda kullanılamaz hâle gelmesi, uygulamada birbirinden çok farklı hukuki sebeplere dayanabilir. Doğru itiraz yolunu bulmanın ilk şartı, blokenin kaynağını tespit etmektir. Bir savcılık ya da mahkeme kararına dayanan el koyma ile bankanın kendi yükümlülükleri çerçevesinde uyguladığı işlem sınırlaması aynı şey değildir ve aynı mercie yapılan başvuruyla çözülmez.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
İlk adım, bankadan veya platformdan işlemin dayanağının yazılı olarak istenmesidir. Karşınıza çıkabilecek başlıca tablolar şunlardır:
- Cumhuriyet savcılığı veya sulh ceza hâkimliği kararına dayanan elkoyma
- Kamu alacağı nedeniyle 6183 sayılı Kanun kapsamında uygulanan haciz
- İcra dosyasından gönderilen haciz müzekkeresi
- 5411 ve 5549 sayılı Kanunlardan doğan yükümlülükler çerçevesinde bankanın uyguladığı işlem kısıtı
Her biri için itiraz mercii farklıdır. Elkoymaya karşı ceza muhakemesi hükümleri uyarınca hâkimliğe, kamu alacağına dayalı hacze karşı idari yargıya, icra haczine karşı icra hukuk mahkemesine gidilir. Yanlış mercie yapılan başvuru yalnızca gecikme değil, çoğu kez süre kaybı doğurur.
Asıl Sorun: Paranın Kaynağını İspatlayamamak
Bu dosyalarda delil eksikliği neredeyse her zaman aynı yerde ortaya çıkar: hesaba giren paranın nereden geldiğinin belgelenememesi. Özellikle elden alınan ödemeler, tanıdıklar üzerinden yapılan transferler ve platformlar arası taşımalar açıklanamadığında, iyi niyetli kullanıcı da şüphe kapsamında kalır. Hazırlanması gereken dosya şunları içermelidir:
- İlgili dönemin tam hesap ekstresi ve her önemli girişin karşılığı belge
- Kripto işlemlerinde platform işlem geçmişi ve zincir üzerindeki transfer kayıtları
- Araç, taşınmaz veya iş yeri satışı gibi kaynaklara ilişkin sözleşme ve tapu kayıtları
- Ticari faaliyet varsa fatura, gelir kaydı ve vergi beyanları
- Ödeme yapan üçüncü kişilerle ilişkiyi gösteren yazışmalar
İtiraz Dilekçesinin Kurgusu
İtiraz metni, soyut mağduriyet anlatımı yerine tek tek işlem kalemleri üzerinden yürümelidir. Şüphe konusu her giriş için kaynağı gösteren belge işaret edilir; şüpheyle ilgisi bulunmayan kalemler bakımından ise tedbirin kapsamının daraltılması ayrıca talep edilir. Blokenin tamamının kaldırılması mümkün görünmüyorsa, kısmi çözüm talebi çoğu dosyada daha gerçekçi bir sonuç verir. Karar verilirken hakkınızdaki soruşturmanın hangi suça ilişkin olduğu da önemlidir; suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama iddiası, Türk Ceza Kanunu'nun 282. maddesi kapsamında ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Blokenin dayanağı dosyadan dosyaya değiştiği için, itiraz süresi işlemeye başlamadan bir hukukçuyla görüşmeniz önem taşır.