Maaşına haciz konulduğunu çoğu kişi bordrodaki kesintiyi görünce fark eder. Oysa bu noktaya gelinceye kadar bir ödeme emri tebliğ edilmiş ve itiraz süresi işlemeye başlamıştır. Bu rehber, ilamsız takipte maaş haczine karşı hangi yolun hangi süre içinde kullanılacağını ele alır.
Önce Ayrım: İtiraz mı, Şikâyet mi?
İki kavram sık karıştırılır. Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkış "itiraz"dır ve ödeme emrinin tebliğinden itibaren İİK'da öngörülen yedi günlük süre içinde icra dairesine yapılır. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; alacaklı bunu aşmak için itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gitmek zorunda kalır. Buna karşılık haczin usulüne, kapsamına veya haczedilemez bir malın haczedilmiş olmasına yönelik başvuru "şikâyet"tir ve icra mahkemesine yapılır.
Maaşın Haczedilebilir Kısmı
İİK, maaş ve ücretlerin kural olarak dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini düzenler; nafaka alacakları bu sınırlamanın dışındadır. Uygulamada en sık karşılaşılan hatalar şunlardır: kesintinin bu oranı aşması, birden fazla dosyadan aynı anda kesinti yapılması, haczedilemeyecek nitelikteki ödemelerin (bazı sosyal yardımlar, ihbar ve kıdem dışındaki bazı kalemler bakımından) maaşla birlikte kesilmesi ve borçlunun ailesinin geçimi için zorunlu miktarın hiç değerlendirilmemesi. Bu hatalar süreye tabi olmaksızın şikâyet konusu edilebilecek nitelikte olabilir; ancak bu istisnaya güvenmek yerine öğrenmeden itibaren derhal harekete geçmek gerekir.
Tebligatı Almadım Diyorsanız
Maaş kesintisini öğrendiğinde ödeme emrinden haberi olmadığını söyleyen borçlunun yapması gereken, tebligat evrakını dosyadan incelemek ve usulsüzlüğü somut olarak göstermektir. Adresin güncel olmaması tek başına yetmez; hangi kuralın nasıl ihlal edildiği ve gerçek öğrenme tarihinin ne olduğu belirtilmelidir. Usulsüz tebligat iddiası kabul edilirse itiraz süresi öğrenme tarihinden işlemeye başlar.
Delil Eksikliğini Kapatan Belgeler
- İşverenden alınacak, kesinti oranını ve dayanak dosyayı gösteren yazı
- Aynı borçlu hakkındaki diğer icra dosyalarının listesi ve sıra durumu
- Maaş bordroları ve banka hesap dökümü; hangi kalemin maaş dışı olduğunu gösterir
- Aile durumunu ve zorunlu giderleri ortaya koyan belgeler
- Varsa borcun ödendiğine ilişkin dekont ve ibra belgeleri
Sonraki Aşama
İcra mahkemesi kararına karşı kanun yolu ve ayrıca menfi tespit davası seçenekleri, dosyanın durumuna göre değerlendirilir. Borç gerçekten mevcutsa, haciz yerine taksitlendirme talebi de HMK ve İİK çerçevesinde tartışılabilir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; sürelerin başlangıcı tebligat tarihine bağlı olarak dosyadan dosyaya değişir. Kesintiyi fark ettiğiniz gün dosyanızı inceletmeniz ve hukuki destek almanız önemlidir.