Kesinleşen bir icra takibinde alacaklının başvurduğu haciz, borçlunun malvarlığına yönelen en somut icra işlemidir. Ancak haciz sınırsız değildir; İİK ve HMK, borçluya ve üçüncü kişilere önemli koruma araçları tanır. Bu rehber, haciz karşısında borçlunun haklarına odaklanır.
Haczedilemeyen Mal ve Haklar
Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürebilmesi için bazı malları haciz dışında tutar. Temel ev eşyaları, mesleğin sürdürülmesi için zorunlu araçlar ve gelirin belirli bir bölümü bu kapsamda değerlendirilir. Bu malların haczedilmesi hâlinde borçlu, haczin kaldırılmasını isteyebilir; bu talep süreye bağlı olduğundan zamanında yapılmalıdır.
Maaş Haczinde Sınır
Ücret ve maaş üzerindeki haciz, gelirin tamamına değil belirli bir oranına uygulanabilir; kalan kısım borçluya bırakılır. Nafaka alacakları bu sınır bakımından ayrı bir konumda değerlendirilir. Borçlu, bu oranın aşıldığı hâllerde düzeltme talep edebilir.
İstihkak İddiası
Haczedilen mal aslında borçluya değil üçüncü bir kişiye aitse, bu kişi istihkak iddiasında bulunarak malın haciz dışına çıkarılmasını isteyebilir. İddianın kim tarafından ileri sürüldüğü, ispat yükünün yönünü belirler. Malın mülkiyetini gösteren fatura, sözleşme ve kayıtlar bu iddianın temelini oluşturur.
Kıymet Takdirine İtiraz
Haczedilen malın satışa esas değeri düşük belirlenmişse, hem borçlu hem alacaklı kıymet takdirine itiraz edebilir. Düşük takdir, malın gerçek değerinin altında satılması riskini doğurur; bu nedenle rapor dikkatle incelenmeli ve gerektiğinde yeniden değerleme istenmelidir.
Satış Aşamasında Borçlunun İmkânları
- Borcu satıştan önce ödeyerek haczi kaldırma
- Malın rızaen satışına ilişkin usulden yararlanma
- Satış ilanındaki usulsüzlükleri ileri sürme
Bu araçlar, borçlunun malvarlığının değerinin altında elden çıkmasını önlemeye yardımcı olur.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Haczedilen malın niteliği, geliriniz ve dosyanızın aşaması haklarınızı belirleyeceğinden, süreye bağlı itiraz imkânlarını kaçırmamak için bir hukukçuya danışmanız yerinde olur.