Haciz aşamasında borçlunun kullanabileceği birden fazla hukuki yol vardır; ancak bu yolların her biri farklı bir mercie, farklı bir süreye ve farklı bir ispat yüküne bağlıdır. İİK ve HMK uygulamasında yapılan en pahalı hata, doğru itirazın yanlış belgeyle ileri sürülmesidir.
Üç yolun birbirinden ayrılması
Borca veya imzaya yönelik itiraz, takibin dayanağını hedef alır. Şikâyet ise icra dairesinin işlemindeki usul aykırılığına yöneliktir. Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ise istihkak yolunu gerektirir. Bu üç yol birbirinin yerine kullanılamaz; hangisinin seçileceği, itiraz edilen şeyin takibin kendisi mi yoksa haciz işlemi mi olduğuna göre belirlenir.
Hangi iddia hangi belgeyi ister
- Malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası: fatura, tapu veya tescil kaydı, ödeme belgesi
- Haczedilmezlik iddiası: gelirin niteliğini gösteren kurum yazıları ve maaş bordroları
- Ödeme yapıldığı iddiası: dosya numarası veya açıklama içeren banka kayıtları
- Usul aykırılığı iddiası: haciz tutanağı, tebligat parçası ve icra dosyası örneği
- Mesken haczine yönelik itiraz: ikamet ve kullanım durumunu gösteren kayıtlar
Delil eksikliğinin en görünür hali: maaş haczi
Maaş üzerindeki haciz tartışmalarında borçlunun sözlü beyanı çoğu zaman yeterli görülmez. Gelirin türü, kesintiye tabi kısmı ve aynı kişi hakkında yürüyen başka takiplerin bulunup bulunmadığı belgeyle ortaya konmalıdır. İşverenden alınacak yazı ve güncel bordro dosyaya girmediğinde, haklı bir itiraz dahi incelenemeden sonuçsuz kalır.
Adım adım hareket planı
- İcra dosyasının tam örneği alınır ve takibin dayanağı okunur.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi belgeyle sabitlenerek süre takvime işlenir.
- İtiraz mı şikâyet mi istihkak mı gerektiği, iddianın hedefine göre belirlenir.
- Her iddia için gerekli belge listelenir; temin edilemeyecek olanlar için kurumdan istenmesi talep edilir.
- Talebin reddi ihtimaline karşı ikinci aşama yolu önceden planlanır.
Dosya takibinin sürekliliği
Haciz süreci tek bir işlemden ibaret değildir; satış, sıra cetveli ve yeni haciz aşamaları takip eder. Dosyanın düzenli aralıklarla incelenmesi, geç öğrenilen bir işlem nedeniyle süre kaçırılmasını engeller.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. İcra hukukunda süreler kısa ve çoğu kez telafisizdir; bu nedenle haciz tutanağı elinize ulaştığında vakit kaybetmeden dosyaya özgü hukuki destek almanız yerinde olur.