Banka hesabına ya da alacağa elektronik ortamda konulan haciz, çoğu zaman borçluya haberi olmadan ulaşır. Bu rehber, e-haciz uyuşmazlığında hangi belgenin neyi ispatladığına ve itiraz yollarının hangi anda kapandığına odaklanır. İİK ve HMK çerçevesinde delil kurgusu, hak düşürücü sürenin başlangıç anıyla birlikte ele alınmalıdır.
Uyuşmazlık Tam Olarak Nerede Doğuyor?
E-haciz tartışmalarının büyük bölümü üç noktada toplanır: hesaptaki paranın gerçekte kime ait olduğu, haczedilen kalemin haczi caiz olmayan bir gelir kalemi olup olmadığı ve haciz işleminin dayandığı takibin borçluya usulüne uygun bildirilip bildirilmediği. Bu üç başlık farklı hukuki yollara, dolayısıyla farklı sürelere bağlıdır. Dosyaya başlarken önce hangi başlıkta olduğunuzu netleştirmek, yanlış merciye başvurma riskini baştan azaltır.
Belge Envanteri: Neyi Nereden Alacaksınız?
- Hesap ekstresi ve blokaj yazısı: bloke tarihini ve tutarı gösterir; sürenin fiilen başladığı anı belgelemek için kritiktir.
- Bankanın haciz ihbarnamesi kaydı: hangi icra dosyasından, hangi tarihli müzekkere ile işlem yapıldığını ortaya koyar.
- Maaş ya da nafaka gibi kalemler için ödeme dayanağı: yatan paranın niteliğini gösteren bordro, kurum yazısı veya banka açıklaması.
- Üçüncü kişi iddiası varsa mülkiyet zinciri: ortak hesapta payın kime ait olduğuna dair sözleşme, dekont ve para akışını gösteren kayıtlar.
- Takip dosyasının UYAP çıktısı: tebligat parçası, ödeme emri tarihi ve varsa itiraz kayıtları.
Sürenin Başlangıcı: Tebliğ mi, Öğrenme mi?
Pratikte en sık yaşanan hak kaybı, sürenin "paranın bloke olduğunu fark ettiğim gün" sanılmasından doğar. İcra hukukunda kimi başvurular tebliğ tarihine, kimileri ise işlemi öğrenme tarihine bağlıdır ve öğrenme tarihi ispat edilmesi gereken bir olgudur. Bu yüzden ilk gün atılacak adım, öğrenmeyi tarihlendiren bir kaydı (banka yazışması, uygulama bildirimi ekran görüntüsü, kurum yazısı) dosyaya sabitlemektir. Tarihi belgeleyemeyen taraf, karşı tarafın "çok önce öğrendi" savunmasına karşı savunmasız kalır.
Yol Ayrımı: Şikâyet, İtiraz ve İstihkak
İşlemin kendisi usule aykırıysa icra mahkemesine şikâyet, borcun esasına yönelik bir itiraz varsa takip hukukunun kendi itiraz mekanizması, malın ya da paranın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası varsa istihkak yolu gündeme gelir. Aynı olayda birden fazla yol açık olabilir; ancak her yolun süresi ve ispat yükü ayrıdır. Bu nedenle başvuru metnini yazmadan önce talep kalemlerini tek tek ayırmak, sonradan "talep aşımı" veya "yanlış yol" gerekçeli ret riskini düşürür.
Kapanışta Not
Buradaki değerlendirme genel nitelikte olup, her icra dosyasının takip türü, tebligat geçmişi ve haczedilen kalemin niteliği sonucu doğrudan etkiler. Hesabınıza konulan bir haciz söz konusuysa, süre işlemeye devam ederken dosyanızı bir avukatla birlikte incelemeniz yerinde olur.