İlamsız icrada süreç, elinize ulaşan bir zarfla başlar ve çok kısa sürede geri dönülmesi zor sonuçlar doğurur. İlamsız takip yolunda İİK ve HMK çerçevesinde ödeme emrinin tebliği, hem itiraz hem de mal beyanı bakımından aynı anda süre başlatır. Bu iki yükümlülüğün ayrı olduğunun bilinmemesi, uygulamadaki en yaygın hak kaybı sebeplerindendir.
Tebligattan Sonraki İlk Gün Yapılacaklar
Ödeme emri elinize ulaştığında öncelikle tebliğ tarihi, icra dairesi ve dosya numarası kaydedilmelidir. Ardından takibin dayanağının ne olduğuna bakılır: adi bir belgeye mi, kambiyo senedine mi, yoksa kira ilişkisine mi dayanıyor? Takip türü, itirazın nereye ve nasıl yapılacağını belirler. Borca itiraz, imzaya itiraz ve yetkiye itiraz farklı sonuçlar doğurduğundan, itiraz dilekçesinde hangi hususa itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır; imzaya itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir.
Mal Beyanı Ayrı Bir Yükümlülüktür
Borca itiraz edilmiş olması mal beyanında bulunma yükümlülüğünü her durumda ortadan kaldırmaz. Süresi içinde mal beyanında bulunmamak, ayrı bir yaptırıma bağlanmıştır. Beyanın gerçeğe aykırı düzenlenmesi ise bambaşka bir sorumluluk doğurur. Bu nedenle beyan, borçlunun gerçek malvarlığını, üçüncü kişilerdeki alacaklarını ve gelirini kapsayacak biçimde hazırlanmalıdır.
Alacaklı Tarafta Sonraki Adım
Borçlunun itirazı takibi durdurur. Alacaklının önünde iki yol vardır: elindeki belge kanunun aradığı nitelikteyse icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek, değilse genel mahkemede itirazın iptali davası açmak. Her iki yol da kendi süresine tabidir ve bu süreler kaçırıldığında takip düşer. İtirazın iptali yolunda ayrıca inkâr tazminatı gündeme gelebileceğinden, tercih yalnızca hız üzerinden değil, elde bulunan belgenin niteliği üzerinden yapılmalıdır.
Tebligata İlişkin İtirazın Ayrı Değeri
Süre kaçırıldığında tek çıkış yolu çoğu zaman tebligatın usulsüzlüğü iddiasıdır. Bu iddia ileri sürülürken, tebligatın hangi adrese, kime ve hangi şerhle yapıldığı incelenmeli; öğrenme tarihi somut biçimde bildirilmelidir. Adres kayıt sistemine dayalı tebligatlarda usul kuralları ayrı işlediğinden, tebliğ evrakının fotokopisinin icra dosyasından temin edilmesi ilk iştir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; takip türü ve dayanak belge, atılacak adımı bütünüyle değiştirir. Ödeme emri elinize ulaştığında günleri beklemeden hukuki destek almanız, sonradan açılacak davaların çoğunu gereksiz kılar.