Kripto varlık vaadiyle yapılan dolandırıcılıklarda mağdurun kaybı çoğunlukla banka havalesi veya kart işlemiyle başlar. Bu nedenle dosyanın kaderi, paranın çıktığı ilk hesap ile ulaştığı son cüzdan arasındaki zincirin kurulabilmesine bağlıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kurumlar ile 5549 sayılı Kanun çerçevesindeki yükümlülükler bu zincirin izlenebilir kalmasını sağlar; mağdurun görevi ise zinciri zamanında talep etmektir.
Para İzinin Kesintisiz Kurulması
İz genellikle üç halkadan oluşur ve her halka ayrı belgeyle desteklenmelidir:
- Mağdurun hesabından çıkış: dekont, işlem saati, açıklama alanı, varsa telefon görüşmesi kaydı
- Ara hesaplar: alıcı ad-soyad ve IBAN bilgisi, aynı gün içindeki bölünmüş transferler
- Platform aşaması: kayıt e-postası, kullanıcı paneli ekran görüntüleri, cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri
Platformun sitesi kapandığında panel görüntüleri geri alınamaz; bu yüzden şüphe doğduğu anda tarih-saatli kayıt alınmalıdır.
Bankaya ve Ödeme Kuruluşuna İtirazda Zaman
Kart işlemlerinde itiraz süreçleri, sözleşme ve kart kuruluşu kurallarıyla sınırlanmış kısa süreler içerir. Havale ve EFT işlemlerinde ise iade, alıcının rızasına ya da hesap üzerine konulacak tedbire bağlıdır. Bu nedenle bankaya yapılan bildirimin yazılı kanaldan ve tarihi belli olacak şekilde yapılması, sonradan "geç bildirim" savunmasını karşılamak açısından belirleyicidir.
Ceza Süreci, El Koyma ve Malvarlığı Tedbirleri
Şikayetle birlikte hesaplar üzerinde koruma tedbiri talep edilmesi, paranın dağıtılmadan durdurulmasında tek gerçekçi imkândır. Talep dilekçesinde hedef hesaplar ve tutarlar somut olarak gösterilmelidir; genel ifadelerle yapılan istemler uygulamada sonuçsuz kalır. Suçtan kaynaklanan malvarlığının aklanmasına ilişkin TCK hükümleri ile ilgili birimlerin inceleme yetkileri de bu aşamada devreye girer.
Zamanaşımı ve Uzlaşma Değerlendirmesi
Tazminat talebinde süre, zararın ve sorumlunun öğrenilmesine bağlı olarak işlemeye başlar. Faillerin kimliği aylar sonra netleştiğinden, mağdurlar çoğu kez süreyi ceza dosyasının sonucunu bekleyerek tüketir. Ayrıca kısmi iade önerileri gündeme geldiğinde, kabulün diğer talep haklarını nasıl etkileyeceği yazılı olarak netleştirilmelidir; ibraname niteliğindeki metinler sonraki davayı kapatabilir.
Kapanış
Bu dosyalarda hız, çoğunlukla hukuki argümandan daha belirleyicidir. Aktarılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; işlem türü, kullanılan platform ve tarafların yerleşim yeri sonucu etkileyebileceğinden, başvuru öncesinde dosyaya özgü değerlendirme alınması gerekir.