İcra takibinde borçlu açısından en kritik an, ödeme emrinin tebliğ edildiği gündür. Bu tarihten itibaren işleyen kısa süre içinde yapılmayan itiraz, borcun esasını tartışma imkanını fiilen ortadan kaldırır. Takip kesinleştikten sonra ileri sürülecek savunmalar çok daha dar bir alana sıkışır.
İtirazın Süresi ve Kapsamı
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise itiraz hem daha kısa bir süreye tabidir hem de icra mahkemesine yapılır. Borç kısmen kabul ediliyorsa itirazın hangi kısma yönelik olduğu açıkça yazılmalıdır; aksi halde itiraz tümüne yapılmış sayılmaz.
İmzaya itiraz ayrı yazılmalı
Senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığını ileri süren borçlunun bunu ayrıca ve açıkça belirtmesi gerekir. Genel bir borca itiraz ifadesi, imzanın kabul edildiği sonucunu doğurur. Bu, uygulamada en pahalıya mal olan yazım hatalarından biridir.
Mal Beyanı Yükümlülüğü
Borcunu ödemeyen ya da itiraz etmeyen borçlu, İİK uyarınca mal beyanında bulunmakla yükümlüdür. Bu beyan bir tercih değil, kanuni bir ödevdir; süresinde yerine getirilmemesi hapsen tazyik kararına kadar giden sonuçlar doğurabilir. Beyanın gerçeğe aykırı olması ise ayrı bir yaptırım konusudur. Mal varlığı bulunmayan borçlunun da bu durumu beyan etmesi gerekir; sessiz kalmak yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.
İtirazın İptali ile Kaldırılması Arasındaki Fark
- İtirazın kaldırılması: icra mahkemesinde, dar yetkili bir incelemeyle yürür ve yalnızca kanunda sayılan nitelikli belgelere dayanılabilir.
- İtirazın iptali: genel mahkemede açılır, her türlü delil ileri sürülebilir ve alacak esastan incelenir.
Elde imzası ikrar edilmiş bir belge varsa hızlı yol tercih edilebilir; belge zayıfsa genel mahkeme yolu daha güvenlidir. Yanlış yol seçimi, süre kaybının yanında ret nedeniyle ek yük doğurur.
Tebligattaki Kusur ve Öğrenme Tarihi
Sürelerin başlangıcı tebligat tarihine bağlı olduğundan, usulsüz tebligat iddiası doğrudan süreyle ilgilidir. Adreste bulunmama şerhinin usulüne uygun düşülmemesi, komşuya veya yetkisiz kişiye yapılan teslim ya da tüzel kişilerde yetkili olmayan çalışana yapılan tebligat şikayet konusu edilebilir. Bu durumda öğrenme tarihi esas alınır ve süre o tarihten işlemeye başlar.
Menfi Tespit ve İstirdat
Borçlu olmadığını ileri süren kişi, takip devam ederken menfi tespit davası açabilir; ödeme yapıldıktan sonra ise istirdat yoluna gidilir. HMK kapsamındaki ispat kuralları burada da geçerlidir. Takibin durdurulması yönünde tedbir istenecekse, talebin baştan ve gerekçeli biçimde ileri sürülmesi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, dayanak belge ve tebligatın seyri izlenecek yolu değiştireceğinden, ödeme emrini aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önemlidir.