Elektronik ortamda uygulanan haciz, alacaklı bakımından hızlı bir tahsil aracı olsa da borçlu bakımından çoğu zaman ölçüsüz sonuçlar doğurur. Uygulamada asıl tartışma haczin kendisinden çok, hangi mercie ve hangi süre içinde başvurulacağı noktasında yaşanır; yanlış yol seçildiğinde işlem geçerli kalmaya devam eder.
Şikâyet mi, İtiraz mı, Dava mı?
Bu üç yol birbirinin yerine kullanılamaz. İcra dairesinin yaptığı işlemin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyet yoluyla icra mahkemesine götürülür. Borcun bulunmadığı ya da miktarının farklı olduğu iddiası ise takip türüne göre itiraz veya menfi tespit davasının konusudur. Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ise istihkak prosedürüne tabidir. Dilekçenin başlığı yanlış seçildiğinde mahkeme talebi niteliğine göre değerlendirse dahi, süre bakımından sorun doğabilir.
Yedi Günlük Şikâyet Süresi ve İstisnası
Kural olarak şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Ancak bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hallerinde süre aranmaz; kamu düzenine aykırılık oluşturan durumlarda da şikâyet süreye bağlı değildir. Haczedilemezlik iddiası bu ayrımın en çok tartışıldığı başlıktır. Bu nedenle süre geçmiş görünse dahi iddianın niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Yetkili İcra Mahkemesi Hangisidir?
Şikâyet, işlemi yapan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine yöneltilir. Borçlunun ikamet ettiği ildeki mahkemeye başvurulması sık rastlanan bir hatadır. E-haciz birden çok bankaya aynı anda gönderildiğinde bile şikâyetin muhatabı, hacze karar veren icra dairesinin mahkemesidir; bankanın merkezinin bulunduğu yer belirleyici değildir.
Hangi Hesap ve Ne Kadarı Haczedilebilir?
Elektronik hacizde en çok sonuç doğuran itiraz başlıkları şunlardır:
- Maaş ve ücretin ancak belirli oranda haczedilebilmesi, bu oranın aşılması
- Emekli aylıklarının kural olarak haczedilemezliği ve muvafakatin usulüne uygun alınmaması
- Nafaka, sosyal yardım ve benzeri ödemelerin hesaba geçtikten sonra haczedilmesi
- Aynı alacak için birden çok hesapta toplam borcu aşan blokaj konulması
- Takip kesinleşmeden ya da usulüne uygun ödeme emri tebliği yapılmadan haciz uygulanması
Tebligat Zinciri Kontrol Edilmeden Adım Atılmamalı
Haczin dayanağı, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğidir. Tebligatın muhatabın adresinde değil, eski adreste ya da usulsüz biçimde yapılmış olması halinde, önce tebligatın usulsüzlüğünün tespiti istenerek sürenin yeniden başlaması sağlanabilir. Bu tespit yapılmadan doğrudan haczin kaldırılması istendiğinde, talep dayanaksız kalabilir. Bu nedenle dosyada tebligat parçalarının şerhleri, tarih sırasıyla incelenmelidir.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; her takip dosyasının tebligat ve haciz geçmişi farklıdır. Blokaj öğrenildiği gün süre işlemeye başlayabileceğinden, dosyanın gecikmeden incelenmesi yerinde olur.