Maaş haczi, borçlunun gündelik yaşamını doğrudan etkilediği için hem hesaplama hem de itiraz yolu bakımından en çok hata yapılan icra işlemlerinden biridir. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte, yanlış yolun seçilmesi kısa şikâyet süresinin kaçırılmasına ve kesintinin aynen devam etmesine yol açar. Bu rehber, hesabın nasıl denetleneceğini ve hangi yola başvurulacağını ele alıyor.
Kesinti Oranının Denetlenmesi
Kanun, maaş ve ücretlerin tamamının haczedilmesine izin vermez; belirli bir orana kadar kesinti yapılabilir ve borçlunun ailesinin geçimi için gerekli kısım korunur. Uygulamada tartışma çoğunlukla kesintiye esas alınan tutar üzerinde çıkar. Bu nedenle bordronun kalemlerinin ayrıştırılması gerekir: temel ücret, düzenli ödemeler ve yasal kesintiler ayrı ayrı gösterilmelidir. İşverenin hesaplama hatası, borçlu kadar alacaklıyı da etkileyebilir.
Şikâyet mi, İtiraz mı?
İcra dairesinin işlemine yönelik hatalarda başvurulacak yol şikâyettir ve icra hukuk mahkemesine yapılır. Buna karşılık borcun kendisine veya miktarına yönelik karşı koyma, takibe itiraz yoluyla ileri sürülür. Haczedilmezlik iddiası bir şikâyet konusudur ve kanunda öngörülen kısa süre içinde, işlemin öğrenilmesinden itibaren yapılmalıdır. İki yolun karıştırılması, esasa hiç girilmeden başvurunun reddiyle sonuçlanır.
İşveren Yazışmalarının Delil Değeri
Maaş haczi dosyalarında en güçlü belgeler işverenden gelir. Şikâyet dilekçesine eklenmesi yararlı olan kayıtlar şunlardır:
- Haciz müzekkeresinin işverene tebliğ tarihi
- İşverenin icra dairesine verdiği yanıt yazısı
- Kesintinin başladığı aya ait bordro ve banka yatış kaydı
- Birden fazla haciz varsa sıraya ilişkin yazışmalar
Nafaka Alacağının Ayrı Konumu
Nafaka alacakları için öngörülen özel düzenleme nedeniyle, sıradan bir alacak dosyasıyla nafaka dosyasının aynı biçimde değerlendirilmesi hatalıdır. Aynı borçlu hakkında birden fazla haciz bulunduğunda, sıranın ve kesinti oranının doğru uygulanıp uygulanmadığı ayrıca denetlenmelidir. Bu kontrol yapılmadığında borçlunun eline geçen tutar hukuka aykırı biçimde azalabilir.
Uygulamada Görülen Usul Hataları
- Öğrenme tarihinin belgelenmemesi nedeniyle şikâyetin süresinde yapılmadığının kabul edilmesi.
- Emekli aylığı, sosyal yardım veya tazminat niteliğindeki ödemelerin ücretle aynı sayılması.
- Borçlunun muvafakat verdiği hâllerde bu beyanın kapsamının ve geçerlilik şartlarının gözden geçirilmemesi.
- Şikâyetle birlikte kesintinin durdurulmasına ilişkin talebin ayrıca yazılmaması.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve her takip dosyasının seyri farklıdır. Maaşınızdan yapılan kesintiyi fark ettiğiniz gün bordronuzu ve icra dosyanızı birlikte inceletmeniz, kısa şikâyet süresinin kaçmasını önler.