Maaş haczi, alacaklı için en etkili tahsil yollarından biri olduğu kadar borçlu bakımından da en çok hata yapılan alandır. Kesintinin oranı, birden fazla dosyanın sırası ve hangi ödemelerin haczedilebileceği konusundaki yanlışlar, çoğu zaman fark edilmeden aylarca sürer. Bu rehber, maaş haczine ilişkin uyuşmazlıklarda başvurulacak yolu ve gerekli belge düzenini ele alır.
Kesinti sınırı ve haczedilemeyen kalemler
İİK, maaş ve ücretlerin ancak belirli bir oranını aşmayacak şekilde haczedilebileceğini düzenler; nafaka alacakları bakımından ise bu sınırlama uygulanmaz. Ayrıca ücretin bazı ekleri ile sosyal yardım niteliğindeki ödemeler kural olarak haczedilemez. Uygulamada işverenin bordroyu yanlış okuyarak kesintiyi net ücret yerine farklı bir kalem üzerinden yapması sık karşılaşılan bir sorundur ve bu durum tek başına şikâyet sebebidir.
İtiraz mı, şikâyet mi?
Bu ayrım dosyanın kaderini belirler. Borcun kendisine, tutarına veya imzaya yönelik karşı koyma bir itirazdır ve süresi içinde icra dairesine yapılır. Buna karşılık haciz işleminin kanuna aykırı biçimde uygulanması, örneğin kesinti oranının aşılması ya da haczedilemeyecek bir ödemeye el atılması, şikâyet konusudur ve icra hukuk mahkemesine götürülür. Şikâyet dilekçesinin icra dairesine verilerek sonuç alınacağı düşüncesi, kısa şikâyet süresinin kaçırılmasına yol açar.
Dosyayı destekleyen belgeler
- Son aylara ait bordroların tamamı; brüt, net ve kesinti kalemleri görünür olmalıdır
- Maaşın yattığı hesabın ekstresi ve kesintinin görüldüğü satırlar
- İşverene gönderilen haciz müzekkeresinin örneği
- Aynı borçlu hakkındaki diğer icra dosyalarının listesi ve sıra durumu
- Nafaka alacağı varsa buna ilişkin ilam
- Haczedilemez nitelikte olduğu ileri sürülen ödemenin dayanağı
Süre kısadır ve tebliğle işlemez
Şikâyet süresi, kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren işler. Maaş haczinde bu an çoğu zaman bordroda ilk kesintinin görüldüğü tarihtir. Borçlunun kesintiyi aylar sonra fark etmesi hâlinde süre tartışması doğar; bu nedenle ilk kesintinin görüldüğü bordro ve hesap ekstresi dosyanın en kritik belgesi hâline gelir. Kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde süresiz şikâyet imkânı bulunsa da, bu istisnaya güvenerek beklemek doğru bir strateji değildir.
Alacaklı tarafında dikkat edilecekler
- Müzekkerede kesinti oranı ve dayanak açıkça yazılır.
- İşverenin kesinti yapmaması hâlinde sorumluluğu ayrıca gündeme getirilir.
- Borçlunun iş yeri değişikliği takip edilir; sıra kaybı bu aşamada doğar.
- Sıra cetveline ilişkin uyuşmazlıklar ayrı bir başvuru konusudur.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; her icra dosyasının aşaması ve borç türü farklıdır. Kesintinin hatalı olduğunu düşünüyorsanız, süre işlemeye devam ettiğinden vakit kaybetmeden bir icra avukatına danışmanız yerinde olur.