Maaş haczi uygulamasında borçluların önemli bir kısmı itirazını yanlış kapıya taşır. Oysa İİK, icra dairesine yapılacak itiraz ile icra hukuk mahkemesine yapılacak şikâyeti birbirinden ayırmıştır ve bu ayrımın gözden kaçması hak kaybına yol açar. Aşağıda maaş haczinin işleyişi, haczedilemeyen kalemler ve doğru başvuru yolu ele alınmaktadır.
Maaş Haczi Nasıl İşler
İcra dairesi, borçlunun çalıştığı yere müzekkere göndererek maaştan kesinti yapılmasını ister. İşveren bu yazıya uymakla ve kesintiyi dosyaya göndermekle yükümlüdür. Ücretin tamamı haczedilemez; kanun, geçimi sağlamaya yönelik bir bölümün borçluda kalmasını öngörür. Nafaka alacakları bakımından ise özel bir rejim uygulanır ve bu alacak diğerlerinden önce gelir.
Hangi Ödemelerin Haczi Sınırlıdır
Uygulamada en sık tartışılan konu, hesaba yatan paranın niteliğidir. Banka hesabındaki bakiye ile maaş olarak yatan tutar aynı değerlendirmeye tabi değildir.
- Ücretin kanunda belirlenen orandan fazlasının haczedilemeyeceği kuralı
- Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca emekli aylıklarına ilişkin özel koruma
- Nafaka alacağı bakımından uygulanan farklı rejim
- Borçlunun muvafakat vermesi hâlinde ortaya çıkan durum
İtiraz mı Şikâyet mi
Borcun kendisine, tutarına veya takip dayanağındaki imzaya yönelik itirazlar icra dairesine yapılır ve kendi süresine tabidir. Buna karşılık icra müdürlüğünün yaptığı bir işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülüyorsa, örneğin haczedilemeyecek bir kalem üzerinde haciz uygulanmışsa, başvurulacak yer icra hukuk mahkemesidir ve bu başvurunun adı şikâyettir. İki yolun karıştırılması, süre geçtikten sonra düzeltilmesi güç sonuçlar doğurur.
Süre ve Dosya Hazırlığı
Şikâyet, kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir süreye tabidir. Buna karşılık kamu düzenine aykırılık taşıyan ve bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin hâllerde süre yönünden farklı bir değerlendirme yapılır. Başvuru dosyasına maaş bordrosu, banka hesap dökümü, kesinti tutarlarını gösteren kayıtlar ve icra dosyasındaki müzekkerenin örneği eklenmelidir. HMK çerçevesindeki genel usul kuralları bu başvurularda da tamamlayıcı rol oynar.
Her takip dosyasının aşaması ve alacağın niteliği farklıdır; buradaki açıklamalar genel bir yön gösterir. Kesinti başladığında dosyanızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz, hangi yolun açık olduğunu zaman kaybetmeden ortaya koyar.