Maaşına haciz uygulanan borçlunun en sık karşılaştığı sorun, kesintinin kanunda öngörülen orandan fazla yapılmasıdır. İcra ve İflas Kanunu, ücretin ancak belirli bir bölümünün haczedilebileceğini düzenler ve bu sınırın aşılması hâlinde başvurulacak yol da bellidir. Bu rehber, hatalı kesintiyi fark ettikten sonraki günlerde izlenecek sırayı ve delil eksikliğinin nasıl önleneceğini anlatır.
Maaş Haczinde Sınır Nedir?
Ücretin tamamının haczedilmesi kural olarak mümkün değildir; kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmı koruma altına alır ve haczedilebilecek bölümü orana bağlar. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında değerlendirilir. Ayrıca borçlunun önceden verdiği muvafakat, ancak haciz sonrasında ve kanunun aradığı koşullarla geçerli sayılır; sözleşme aşamasında peşinen alınan onaylar geçersiz kabul edilir.
Kesintiyi Fark Ettiğiniz İlk Hafta
- Bordro üzerinden brüt ücret, yasal kesintiler ve icra kesintisi ayrıştırılır.
- İşverenden hangi dosya numarasına ödeme yapıldığı yazılı olarak sorulur.
- İcra dosyası incelenerek haciz müzekkeresinin içeriği kontrol edilir.
- Birden fazla dosyadan kesinti varsa sıra cetveli durumu araştırılır.
- Sınırın aşıldığı tespit edilirse icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir.
Yetkili Merci ve Süre
Haciz işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası, icra mahkemesine yapılacak şikâyetle ileri sürülür. Şikâyet, kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır; ancak kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilen durumlar da vardır. Yanlış mercie başvuru bu dosyalarda sık görülür: icra dairesine yapılan itiraz, mahkeme incelemesi yerine geçmez.
Delil Eksikliğinin Kaynağı
- Bordroların saklanmaması nedeniyle kesinti oranının gösterilememesi.
- İşveren yazışmalarının sözlü kalması, yazılı iz bırakılmaması.
- Nafaka kesintisi ile adi alacak kesintisinin bordroda ayrıştırılmamış olması.
- Ek ödeme, prim ve ikramiyelerin hangi kaleme dâhil edildiğinin belirsiz olması.
Bu belgeler olmadan yapılan şikâyet, iddiayı sayısal olarak ortaya koyamaz. Oysa kesinti tablosu aylık bazda sunulduğunda, sınırın aşıldığı tek bakışta görülür.
Fazla Kesilen Tutarın Durumu
Şikâyet kabul edilirse haciz, kanuna uygun orana çekilir. Fazla kesilen tutarların iadesi ise ayrıca değerlendirilir ve dosyanın durumuna göre farklı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde yalnızca oranın düzeltilmesi değil, fazla kesintiye ilişkin talebin de açıkça yazılması gerekir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; ücretin yapısı, alacağın türü ve dosya sayısı sonucu değiştirebilir. Kesinti tablonuzu bir hukukçuyla birlikte inceletmeniz, hem süreyi korumanız hem de talebi doğru kurmanız açısından faydalı olur.