Maaş haczi, borçlunun gündelik hayatına doğrudan dokunan bir icra işlemidir ve itiraz refleksi genellikle yanlış kapıya yönelir. Borçlular çoğu zaman işverene veya icra dairesine dilekçe vererek sonuç bekler; oysa işlemin hukuka aykırılığı iddiası ayrı bir merciin ve ayrı bir sürenin konusudur. Bu rehber, İİK ve HMK ekseninde maaş haczinde merci-yetki haritasını ve ispat açığı riskini ele alıyor.
İtiraz mı, Şikayet mi?
Ayrım kritiktir. Ödeme emrine karşı borca veya imzaya yönelen beyan bir itirazdır ve icra dairesine yapılır. Buna karşılık kesinti oranının yanlış hesaplanması, haczedilemeyecek bir kalemin hacze dahil edilmesi ya da usule aykırı bir haciz yazısı, şikayet konusudur ve icra mahkemesine yöneltilir. Yanlış yola başvuran borçlu, süre dolduktan sonra doğru mercie ulaşsa bile esasa girilmeden ret riskiyle karşılaşır.
Süre: Yedi Gün ve İstisnaları
Şikayet kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır. Ancak bir hakkın yerine getirilmemesi veya sürüncemede bırakılması hâlleriyle kamu düzenine aykırılık oluşturan işlemlerde süre aranmaz. Kesinti oranının kanuni sınırın altına inmesine yol açan durumlar bu istisna tartışmasının merkezinde yer alır; yine de süresiz şikayet imkânına güvenip beklemek yerine, yedi günlük süre içinde hareket etmek her zaman daha güvenlidir.
Kesinti Oranı ve Muvafakat Meselesi
Maaş üzerindeki haciz kural olarak dörtte birden az olmamak üzere uygulanır; borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli miktar dışarıda bırakılır. Nafaka alacakları bu sıralamada önceliklidir ve genel kesinti sınırından farklı değerlendirilir. Önemli bir nokta, haciz konulmadan önce verilen muvafakatin sonuç doğurmamasıdır; maaşın tamamının haczine yalnızca haciz sonrası, geçerli biçimde rıza gösterilebilir.
Yetkili İcra Dairesi ve Yetki İtirazı
Takibin hangi icra dairesinde açılabileceği, mahkemelerin yetkisine ilişkin kuralların kıyasen uygulanmasıyla belirlenir. Yetkisiz dairede başlatılan takibe karşı yetki itirazı, ödeme emrine itiraz süresi içinde ve itiraz sebepleriyle birlikte ileri sürülmelidir; sonradan tek başına gündeme getirilmesi genellikle kabul görmez.
Şikayeti Ayakta Tutan Belgeler
- Kesintinin uygulandığı aya ait bordro ve banka hesap dökümü
- İşverene tebliğ edilen haciz yazısının tarih ve içerik bilgisi
- Nafaka, kredi kesintisi gibi eşzamanlı yükleri gösteren kayıtlar
- Öğrenme tarihini kanıtlayan tebligat veya yazışma
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır ve her dosyaya doğrudan uygulanabilir bir çözüm sunmaz. Takibin türü, alacağın niteliği ve borçlunun gelir yapısı sonucu değiştirebileceğinden, kesinti işlemine karşı adım atmadan önce dosyanın hukuki incelemeye tabi tutulması yerinde olur.