Maaş haczi, borçlunun geçimini doğrudan etkilediği için İcra ve İflas Kanunu'nda özel sınırlarla düzenlenmiştir. Uygulamada karşılaşılan asıl sorun, hacze itiraz etmek isteyen borçlunun hangi mercie başvuracağını bilememesi ve alacak davası açar gibi genel mahkemeye yönelmesidir. Bu yol, kısa şikâyet süresini tüketir.
Şikâyet mi, Dava mı?
İcra dairesinin bir işlemi kanuna aykırıysa ya da hadiseye uygun değilse başvurulacak yol şikâyettir ve mercii icra hukuk mahkemesidir. Şikâyet, kural olarak öğrenmeden itibaren kısa bir süre içinde yapılır; ancak kamu düzenine aykırılık gibi hâllerde süresiz şikâyet mümkündür. Buna karşılık borcun varlığı tartışmalıysa gündeme gelen yol menfi tespit veya istirdat davasıdır ve bu davalar genel mahkemelerde görülür. İki yolun karıştırılması, hem sürenin kaçmasına hem de yanlış talep sonucu ret kararına yol açar.
Maaş Haczinde Sınırlar
Ücretin tamamına haciz konulamaz; kanun belirli bir orandan az olmamak üzere kesinti yapılmasını öngörür ve nafaka alacakları bakımından ayrı bir rejim uygular. Emekli aylıkları ile bazı sosyal yardımlar yönünden ise farklı koruma hükümleri gündeme gelir. Ücretin niteliğinin doğru belirlenmesi, kesinti oranından daha önemlidir; ihbar ve kıdem tazminatı gibi ödemelerin ücret sayılıp sayılmadığı ayrı bir tartışma başlığıdır.
Sırada Bekleyen Hacizler ve İşveren Sorumluluğu
- Birden fazla dosyadan gelen maaş haczi, kural olarak sıraya alınır; aynı anda birden çok kesinti yapılamaz.
- İşveren, haciz müzekkeresine süresinde ve doğru bilgiyle cevap vermekle yükümlüdür.
- Kesintinin hiç ya da eksik yapılması, işveren yönünden ayrı bir sorumluluk doğurabilir.
- İşten ayrılma durumu derhâl icra dairesine bildirilmelidir.
Yetki: Hangi İcra Dairesi, Hangi Mahkeme?
Takip başlatılırken seçilen icra dairesinin yetkisine karşı itiraz, takibe itiraz usulüyle ileri sürülür ve süresi kaçırıldığında yetki kesinleşir. Şikâyet ise takibin yürütüldüğü icra dairesinin bağlı bulunduğu icra hukuk mahkemesine yapılır. Borçlunun başka bir ilde oturması, şikâyetin kendi ilindeki mahkemeye yapılabileceği anlamına gelmez.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Haciz müzekkeresinin tarihi ve öğrenme anı kayda geçirilir.
- Bordro üzerinden kesinti oranı ve matrah doğrulanır.
- Dosyada başka haciz bulunup bulunmadığı sorgulanır.
- Talebin şikâyet mi, itiraz mı, dava mı olduğu netleştirilir.
- Haczin kaldırılması yanında yapılan fazla kesintinin iadesi de ayrıca istenir.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Ücretin türü, takibin dayanağı ve dosyadaki geçmiş işlemler sonucu doğrudan etkilediğinden, şikâyet süresi işlemeye başlamışken hukuki destek almanız yerinde olur.