Maaş haczi, alacaklı için düzenli tahsilat sağlarken borçlu için geçim düzenini doğrudan etkileyen bir tedbirdir. İcra ve İflas Kanunu bu nedenle maaş üzerindeki hacze sınır getirmiş, belirli gelir kalemlerini ise tamamen haciz dışında bırakmıştır. Aşağıda, usule aykırı işlem riski ekseninde maaş haczi dosyalarında dikkat edilmesi gereken noktalar sıralanmaktadır.
Haczedilebilir Kısım ve Dokunulmaz Alan
Kanun, maaş ve ücretlerin tamamının değil yalnızca belirli bir bölümünün haczedilebileceğini öngörür; kalan kısım borçlunun ve ailesinin geçimi için ayrılmıştır. Kesintinin bu sınırı aşması, borçlunun şikâyet yoluna başvurabileceği bir usulsüzlük oluşturur. Emekli aylıkları ile bazı sosyal yardım ödemeleri bakımından ise özel düzenlemeler bulunduğundan, ödemenin niteliği önce belirlenmelidir.
Nafaka Alacağının Ayrıcalıklı Konumu
Nafaka alacakları için öngörülen kurallar genel alacaklardan farklıdır ve sıralamada öncelik taşır. Birikmiş nafaka ile işleyecek nafakanın ayrı değerlendirilmesi gerekir; bu ayrım yapılmadığında kesinti tutarı hatalı hesaplanır.
İşverenin Yükümlülükleri
- Haciz yazısının tebliğinden sonra kesintiye başlanması
- Borçlunun işten ayrılması hâlinde durumun icra dairesine bildirilmesi
- Kesilen tutarın dosyaya eksiksiz ve zamanında yatırılması
- Ücret dışındaki ödemelerin hangi kapsamda değerlendirildiğinin sorulması
Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, işveren bakımından ayrı bir sorumluluk doğurabilir.
Birden Fazla Haciz: Sıra Sorunu
Aynı maaş üzerinde birden çok haciz bulunduğunda kesinti bölünmez; sıraya göre ilk dosya tamamlanmadan diğerine geçilmez. Alacaklı tarafında sıranın izlenmesi, dosyanın atıl kalmasını önler. Borçlu tarafında ise mükerrer kesinti yapılıp yapılmadığı bordro üzerinden kontrol edilmelidir.
Şikâyet ile İtirazın Farkı
Kesinti oranı, haczedilemezlik veya işlemin usulsüzlüğü iddiaları şikâyet yoluyla icra hukuk mahkemesine taşınır ve bu yol süreye tabidir. Borcun kendisine yönelik itiraz ise takibin başındaki ödeme emri aşamasına ilişkindir. İki yolun karıştırılması, süre geçmiş olduğu için esasa girilmeden ret sonucunu doğurabilir.
Ödemenin türü, borcun kaynağı ve dosyadaki sıra durumu değerlendirmeyi tümüyle değiştirebilir. Bu nedenle burada anlatılanları genel bilgi olarak değerlendirip, kesinti belgeleriyle birlikte hukuki destek almanız önerilir.