Maaş haczi, borçlunun günlük hayatını doğrudan etkilediği için itiraz ve şikâyet yollarının doğru ayrılmasını gerektirir. İcra ve İflas Kanunu bakımından burada iki ayrı hat vardır: takibe yönelik itiraz ve haczin kendisine yönelik şikâyet. İkisinin süreleri ve mercileri farklıdır.
Ödeme Emri Tebliği ve İtiraz Penceresi
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi kısadır ve tebliğ ile işlemeye başlar. Borçlu ödeme emrini geç öğrenirse, örneğin tebligat eski adrese yapılmış veya usulüne aykırı biçimde tebliğ edilmişse, takip kesinleşmiş görünür ve haciz aşamasına geçilir. Bu durumda usulsüz tebligat şikâyeti ile öğrenme tarihinin düzeltilmesi talep edilir; şikâyet, öğrenmeden itibaren süresinde yapılmalıdır.
Kesinti Oranı ve Sınırlar
- Maaş ve ücretin ancak bir kısmı haczedilebilir; kesinti kural olarak dörtte birden az olamaz.
- Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısım haczedilemez.
- Nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanır.
- Birden çok haciz varsa sıra, hacizlerin işverene bildirim tarihine göre belirlenir.
- İkramiye ve benzeri ek ödemelerin durumu ayrıca değerlendirilir.
Haczedilemezlik Şikâyeti Ne Zaman Süresizdir
Haczedilmezliğe ilişkin şikâyet kural olarak süreye tabidir; ancak kamu düzenine aykırılık oluşturan, yani hiçbir şekilde haczedilemeyecek bir değerin haczedildiği hâllerde şikâyet süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilir. Borçlunun haczedilebileceğine dair önceden verdiği muvafakatin geçerliliği ise ayrı bir tartışmadır ve muvafakatin ne zaman verildiği belirleyici olur. Bu ayrım, süresi geçmiş görünen dosyalarda dahi bir yol bulunabileceğini gösterir.
İşverenin Yükümlülüğü
- Haciz müzekkeresine süresinde ve doğru bilgiyle cevap verilmesi.
- Kesintinin hesaplanmasında yasal sınırın gözetilmesi.
- İşten ayrılma hâlinde durumun icra dairesine bildirilmesi.
- Kesilen tutarın icra dosyasına zamanında yatırılması.
Bu yükümlülüklerin ihlali, işveren bakımından sorumluluk doğurabileceğinden, bordro sürecinin haciz müzekkereleriyle uyumlu yürütülmesi gerekir.
Takvimi Tek Sayfada Tutmak
Dosyada tebliğ tarihleri, itiraz ve şikâyet süreleri, haciz ihbarnamelerinin gönderim tarihleri tek bir çizelgede tutulmalıdır. İcra hukuk mahkemesindeki dosyanın duruşma günü ile icra dosyasındaki satış veya kesinti aşamaları çakışabildiğinden, iki dosyanın takvimi birlikte izlenmelidir. Hacze itirazın icra takibini kendiliğinden durdurmadığı da göz önünde bulundurulmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır. Takibin türü, alacağın niteliği ve tebligatın yapılış biçimi izlenecek yolu değiştirir; maaşından kesinti yapılmaya başlanan kişinin ilk günlerde hukuki destek alması, kaybedilen süreyi geri kazanma ihtimalini artırır.