Maaş haczi, alacaklının en sık başvurduğu ancak borçlu açısından geçim güvencesini doğrudan etkileyen bir cebri icra yöntemidir. İİK çerçevesinde maaş üzerine konulan hacizde hem oran sınırı hem de işverenin sorumluluğu titizlikle gözetilmelidir.
Haciz Oranı ve Kesinti Sınırı
Ücret ve maaşların tamamı haczedilemez; kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli bölümü koruma altına alır. Uygulamada maaşın belirli bir oranını aşan kesintiler geçersiz sayılır. Nafaka alacakları bu sınırdan ayrı değerlendirilir ve öncelik taşır. Bu nedenle işveren, birden fazla haciz müzekkeresi geldiğinde sıra ve oran hesabını yanlış yaparsa şahsi sorumlulukla karşılaşabilir.
Müzekkerenin İşverene Tebliği
Haciz, işverene tebliğ edildiği andan itibaren hüküm doğurur. İşveren, tebliğden sonraki ilk ödeme döneminde kesintiye başlamak ve kesilen tutarı icra dairesine yatırmakla yükümlüdür. Çalışanın işten ayrılması halinde durumu icra dairesine bildirmek de işverenin görevidir; aksi halde ödenmeyen tutardan sorumlu tutulabilir.
Borçlunun Başvurabileceği Yollar
- Kesinti oranının kanuni sınırı aştığı iddiasıyla icra mahkemesine şikayet
- Maaşın haczedilemeyecek nitelikte olduğu (asgari geçim) yönünde itiraz
- Birden fazla haczin sıralamasında hata bulunması halinde düzeltme talebi
- Taksitlendirme veya alacaklıyla harici anlaşma yoluyla haczin kaldırılması
Alacaklı Açısından Takip Disiplini
Alacaklının, kesintilerin düzenli yatırılıp yatırılmadığını izlemesi gerekir. İşverenin kesinti yapmaması durumunda doğrudan işverene karşı takip yolu açıktır. Ayrıca borçlunun işyeri değiştirmesi ihtimaline karşı SGK kayıtlarının periyodik sorgulanması, alacağın tahsil süresini kısaltır.
Zamanlama ve Şikayet Süresi
Maaş haczine ilişkin usulsüzlüklerde şikayet, kural olarak işlemin öğrenildiği andan itibaren kanuni süre içinde yapılmalıdır. Sürenin kaçırılması, açıkça hukuka aykırı bir kesintide dahi hak kaybına yol açabilir. Bu yüzden tebliğ ve ilk kesinti tarihleri baştan kayıt altına alınmalıdır.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır. Maaş haczinde oran, sıra ve süre hesapları dosyanın özelliklerine göre değişebileceğinden, somut durumda bir avukattan destek alınması yerinde olur.