Haciz, takibin kesinleşmesinden sonra alacağın fiilen tahsiline geçildiği aşamadır. Bu aşamada borçlunun elindeki hukuki araç genellikle itiraz değil, icra mahkemesine şikâyet yoludur; çünkü artık borcun varlığı değil, yapılan işlemin kanuna uygunluğu tartışılır. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, özellikle maaş haczi bakımından süre ve usul planını kurar.
Şikâyet Yolu ile İtirazın Farkı
Ödeme emrine itiraz takibin başında, tebliğden itibaren kısa süre içinde yapılır. Haciz aşamasında ise usulsüz veya kanuna aykırı bir işlem varsa, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunulur. Buna karşılık haczedilmezlik gibi kamu düzenine ilişkin bazı hâllerde şikâyet süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilir. Bu ayrım kaçırıldığında, haklı bir talep yalnızca süre nedeniyle reddedilebilir. Bu nedenle haciz ihbarnamesinin veya bordroya yansıyan ilk kesintinin tarihi mutlaka kayda geçirilmelidir.
Maaş Kesintisinde Kontrol Edilecek Noktalar
Ücret üzerindeki haciz, kanunun çizdiği sınırlar içinde uygulanır: borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli kısım gözetilir, buna karşılık kesinti belirli bir asgari oranın altına düşürülmez. Nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir rejim ve öncelik söz konusudur. Uygulamada denetlenmesi gerekenler:
- İşverenin kesintiyi doğru matrah üzerinden yapıp yapmadığı (brüt-net ayrımı).
- Birden fazla haciz varsa sıranın doğru uygulanıp uygulanmadığı.
- Haczedilemeyecek nitelikteki ödemelerin kesintiye dâhil edilip edilmediği.
- Kesilen tutarların icra dosyasına eksiksiz yatırılıp yatırılmadığı.
- Dosya hesabının işleyen faiz ve masraflarla güncel tutulup tutulmadığı.
Taksitlendirme mi, Şikâyet mi?
Borçlu açısından iki yol vardır: işlemin hukuka aykırılığını tartışmak ya da ödeme planı üzerinde anlaşmak. Taksit talebi kabul edilip taahhütte bulunulduğunda, borcun kabul edilmiş sayılması ve taahhüde uymamanın ayrı sonuçlar doğurması ihtimali göz önünde tutulmalıdır. Alacaklı açısından ise düzenli bir maaş kesintisi, tahsili zaman alsa da kesin ve öngörülebilir bir tahsilat sağlar; bu nedenle makul bir yapılandırma çoğu zaman yeni haciz işlemleri için katlanılacak masraftan daha verimli olur.
Süreç Boyunca Tutulacak Kayıt Düzeni
- Her ay bordro ve banka hesabı karşılaştırılarak kesinti tutarı doğrulanır.
- İcra dosyasından periyodik hesap dökümü alınır, ödemelerin işlendiği kontrol edilir.
- İşverenle yapılan yazışmalar değil, icra dairesine verilen dilekçeler esas alınır.
- Haciz kaldırıldığında, kaldırma müzekkeresinin işverene ulaştığı teyit edilir.
- Borç tamamen ödendiğinde dosyanın infazen kapatıldığına dair belge alınır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; takibin türü, alacağın niteliği ve borçlunun gelir yapısı sonucu etkileyebilir. Maaşınızda beklenmedik bir kesinti gördüğünüzde, yedi günlük şikâyet süresi işlemeye başlamadan hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.