Maaş haczi, borçlunun günlük yaşamını en doğrudan etkileyen icra işlemidir. İtiraz edilecek noktalar bellidir; ancak bu noktaların her biri farklı bir mercie ve farklı bir süreye tabidir. Bu rehber, İcra ve İflas Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde maaş haczine karşı izlenecek yolu adımlandırır.
Haczedilebilecek Kısmın Sınırı
Kanun, maaş ve ücretlerin tamamının haczedilmesine izin vermez; ücretin belirli bir bölümü borçlunun ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimi için ayrılır ve kesinti kural olarak dörtte birden az olmayacak biçimde uygulanır. Nafaka alacakları bakımından ise bu sınırlama farklı işler. Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, işverenin kanuni orandan fazla kesinti yapması veya birden çok dosya için üst üste kesinti uygulamasıdır.
Şikâyet mi, İtiraz mı: Ayrımı Doğru Kurmak
- Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkış itirazdır ve ödeme emri aşamasına aittir.
- Kesinti oranının yanlış hesaplanması, haczedilemeyecek bir gelirin haczedilmesi gibi işlem hatası şikâyet konusudur ve icra mahkemesine yapılır.
- Şikâyet için kanunda öngörülen süre kısadır ve işlemin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar.
Şikâyet dilekçesinin icra dairesine verilmesi sık görülen bir hatadır. İcra dairesi kendi işleminin hukuka aykırılığını denetleyen merci değildir; denetim icra mahkemesine aittir.
Birden Fazla Haciz ve Sıra Sorunu
- İşverene birden çok haciz müzekkeresi ulaştığında kesinti sırayla uygulanır, aynı anda birleştirilmez.
- Nafaka alacağı bakımından öncelik kuralı ayrıca dikkate alınır.
- Borçlunun hangi dosyaya kesinti yapıldığını görmesi için dosya bazlı hesap dökümü talep edilmelidir.
- İşveren kesintiyi hiç yapmazsa doğan sorumluluk ayrı bir uyuşmazlık konusudur.
Emekli Maaşı ve Sosyal Yardımlar
Emekli aylıkları ile bazı sosyal yardımlar bakımından özel koruyucu hükümler bulunur; borçlunun bu konuda yazılı muvafakat verip vermediği belirleyici olabilir. Hesabına yatan paranın niteliğinin banka kayıtlarıyla ayrıştırılması, şikâyetin kabul edilme ihtimalini doğrudan artırır.
Sonuç
Maaş haczi dosyalarında zaman, borçlunun aleyhine işler: her ay yapılan fazla kesintinin geri alınması, kesintiyi baştan durdurmaktan çok daha zahmetlidir. Bu nedenle ilk maaş bordrosundaki kesinti görülür görülmez hesabın kontrol edilmesi önerilir. Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır; takibinizin türü ve alacağın niteliği farklı bir yol gerektirebileceğinden bireysel değerlendirme yaptırmakta yarar vardır.