İcra takibinde haciz aşaması, alacaklı için tahsilatın, borçlu için ise savunmanın belirleyici anıdır. İİK mal beyanını borçlu bakımından bir yükümlülük olarak düzenler; HMK ise bu beyanın doğruluğuna ilişkin uyuşmazlıklarda ispat kurallarını belirler. Aşağıdaki kontrol listesi, mal beyanı çevresinde en sık yaşanan delil boşluklarını ve bunların haciz sonucuna etkisini konu alır.
Mal Beyanının İki Ayrı İşlevi
Borçlu açısından mal beyanı, süresi içinde yerine getirilmediğinde yaptırım doğuran bir yükümlülüktür. Alacaklı açısından ise beyan, sonraki haciz ve iptal talepleri için bir başlangıç belgesidir. Beyanın içeriği ile fiilen tespit edilen malvarlığı arasındaki fark, çoğu zaman sonraki taleplerin dayanağını oluşturur; bu nedenle beyan metni dosyada ayrı bir delil gibi saklanmalıdır.
Beyanın Eksik Kaldığını Gösteren Sinyaller
- Takip tarihine yakın dönemde yapılmış devir ve temlik işlemleri
- Beyanda yer almayan ancak resmi kayıtlarda görünen araç, taşınmaz veya hak
- Düzenli gelir olduğu halde beyan edilen hiçbir gelir kaleminin bulunmaması
- Üçüncü kişiler nezdindeki alacakların hiç gösterilmemesi
- Ticari faaliyet sürerken hiçbir ticari alacak veya stok bildirilmemesi
Haciz Öncesi Araştırma Kontrol Listesi
- Resmi kayıt sorguları takip dosyası üzerinden eksiksiz yapılır ve tarihleriyle kaydedilir.
- Üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar için haciz ihbarnamesi süreci planlanır.
- Fiili haciz öncesinde adres ve işyeri bilgileri güncellenir.
- Devir işlemleri varsa tarih sıralaması takip tarihiyle karşılaştırılır.
- Beyan ile tespit arasındaki farklar tek bir tabloda toplanır.
Haczedilmezlik ve İstihkak İddialarında İspat
Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu ya da haczedilemeyecek nitelikte bulunduğu iddiası, çoğu zaman sözlü beyanla gündeme gelir; oysa bu iddiaların yazılı kayıtla desteklenmesi gerekir. Mesleğin icrası için zorunlu olduğu ileri sürülen eşyada faaliyet belgesi, üçüncü kişi iddiasında ise satın alma ve ödeme kayıtları belirleyici olur. Bu belgeler haciz anında değil, öncesinde hazırlanmalıdır.
Süreleri Tek Takvimde Toplamak
Haciz sürecinde itiraz, şikâyet ve talep sürelerinin başlangıç anları birbirinden farklıdır. Öğrenme tarihi, tebliğ tarihi ve fiili haciz tarihi ayrı ayrı not edilmediğinde, esasında haklı bir itiraz süre yönünden değerlendirme dışı kalabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. İcra dosyanızın aşaması ve takibin dayanağı sonucu doğrudan etkilediğinden, adım atmadan önce dosya bazında hukuki destek almanız isabetli olacaktır.