İcra takibinde saat, ödeme emrinin tebliğiyle başlar ve çok kısa aralıklarla ilerler. Borçlu tarafında itiraz, mal beyanı ve şikâyet süreleri; alacaklı tarafında ise haciz talebi ve satış isteme süreleri iç içe geçer. İİK bu süreleri ayrı ayrı düzenler, HMK ise genel usul çerçevesini verir. Bu rehber, süresi kaçırıldığında geri dönüşü olmayan adımları öne çıkarır.
Ödeme emri tebliğ edildiği an
Tebligat parçasındaki tarih, sonraki bütün hesapların başlangıcıdır. Borçlunun ilk yapması gereken iş, tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığını incelemektir. Adres hatalı, muhatap yanlış ya da tebliğ şerhi eksikse, usulsüz tebligat iddiası ayrı bir yol olarak değerlendirilir; ancak bu iddia da öğrenme tarihine bağlı bir süreye tabidir.
Mal beyanı yükümlülüğü
Borçlu, kanunda öngörülen süre içinde mal beyanında bulunmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük borcun varlığını kabul anlamına gelmez; itiraz edilmiş olsa dahi ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Beyanda bulunmamanın kendine özgü yaptırımı vardır ve bu yaptırım, borcun ödenmemesinden bağımsızdır. Beyanın gerçeğe aykırı düzenlenmesi ise daha ağır sonuçlar doğurur.
Beyanda gösterilmesi gerekenler
- Taşınır ve taşınmaz malvarlığı ile üzerlerindeki takyidatlar.
- Üçüncü kişilerdeki alacaklar ve bunların dayanağı.
- Gelir kaynakları ve geçim için gerekli asgari unsurlar.
İtiraz mı, şikâyet mi
Uygulamada en sık karıştırılan ayrım budur. Borcun kendisine, tutarına veya imzaya yönelik karşı çıkışlar itiraz konusudur ve icra dairesine yapılır. İcra müdürlüğünün bir işleminin kanuna aykırı ya da olaya uygun olmadığı yönündeki başvuru ise şikâyettir ve icra mahkemesine yöneltilir. Yanlış mercie yapılan başvuru, süre içinde yapılmış olsa bile sonuç doğurmayabilir.
Haczedilemezlik ve süresinde ileri sürme
- Maaş üzerindeki haczin sınırı ve muvafakat verilip verilmediği kontrol edilir.
- Ev eşyası ve mesleğin icrası için gerekli araçlara ilişkin koruma değerlendirilir.
- Haczedilemezlik iddiası, haczin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre içinde ileri sürülür; geç kalınırsa iddia dinlenmeyebilir.
- Üçüncü kişiye ait mal haczedilmişse istihkak yolu ayrı takvimle işletilir.
Alacaklı tarafında unutulan süreler
Haciz talebinin ve satış isteminin süresinde yapılmaması, takibin düşmesine veya haczin kalkmasına yol açar. Dosya kapağı hesabı ile birlikte bu tarihlerin de takip listesine yazılması gerekir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve icra dosyasının aşaması sonucu değiştirir. Ödeme emri elinize ulaştığında beklemeden, tarihleri gösteren belgelerle birlikte hukuki değerlendirme alınması yararlı olur.