Yüksek getiri vaadiyle yapılan yatırımlarda para çoğu zaman banka havalesi, kart ödemesi veya kripto varlık transferi yoluyla el değiştirir. Mağduriyet fark edildiğinde ilk yapılması gereken şikâyet dilekçesi yazmak değil, paranın izini soğumadan yakalamaktır. 5411 ve 5549 sayılı düzenlemeler ile SPK kripto düzenlemeleri bu izin takibinde farklı kapılar açar.
İlk Saatlerde Yapılacaklar
- Gönderilen her tutar; tarih, kanal, alıcı ad-soyad veya unvan ve IBAN ile tabloya işlenir.
- Bankaya yazılı olarak durum bildirilir ve alıcı hesaba ilişkin işlem yapılması talep edilir.
- Kart ile yapılan ödemelerde bankanın itiraz mekanizması ayrıca işletilir; bu kanal havaleden farklıdır.
- Kripto transferlerinde cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri kayıt altına alınır.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet ile bankaya bildirim eşzamanlı yapılır.
Neden Zaman Bu Kadar Belirleyici
Alıcı hesaptaki para birkaç adımda dağıtılır. Hesap üzerinde tedbir uygulanmadan önce bakiye tükendiyse, sonradan alınacak karar kâğıt üzerinde kalır. Bu yüzden ceza soruşturması başlatılırken hukuk tarafında ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz talebinin de gündeme alınması gerekir. Yalnızca şikâyet edip sonucu beklemek, en yaygın ve en maliyetli gecikmedir.
Bankaya İtirazın Sınırları
- Talimatı bizzat veren müşteri açısından bankanın sorumluluğu, işlemin güvenliği ve özen yükümlülüğü çerçevesinde tartışılır.
- Kart ödemelerinde itiraz, kart kuralları gereği belirli bir süre içinde yapılmalıdır; gecikme bu kanalı tamamen kapatabilir.
- Bankanın verdiği olumsuz cevap sürecin sonu değildir; tüketici uyuşmazlıkları için ayrı başvuru yolları vardır.
- Yurt dışı kaynaklı platformlarda muhatap tespiti başlı başına bir aşamadır.
Dosyayı Güçlendiren Deliller
Platformla yapılan yazışmalar, tanıtım ekranları, vaat edilen getiriye ilişkin mesajlar ve yönlendirmeyi yapan kişinin iletişim kayıtları, olayın basit bir yatırım zararı değil kasıtlı bir yönlendirme olduğunu göstermek bakımından belirleyicidir. Silinme ihtimaline karşı bu kayıtların dış ortama yedeklenmesi ve mümkünse tespit ettirilmesi gerekir. TCK 282 kapsamındaki değerlendirmeler bakımından paranın izlediği güzergâh da ayrıca önem taşır.
Uyarı
Her mağduriyet dosyası, ödeme kanalına ve karşı tarafın yapısına göre farklı yürür. Yukarıdaki çerçeve yol göstermek içindir; kayıp tutar ve işlem sayısı arttıkça, adımların bir hukukçu eşliğinde sıralanması sonuç açısından fark yaratır.