Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına erişimin aniden kesilmesi, çoğu kişinin ilk kez karşılaştığı bir durumdur ve genellikle bankadan gelen kısa bir bilgilendirmeyle sınırlı kalır. Oysa tedbirin hukuki kaynağı, izlenecek yolu tümüyle belirler. 5411, 5549, SPK'nın kripto varlık düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde ilk yapılması gereken, blokenin türünü doğru tespit etmektir.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç ayrı durum vardır: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı işlem kısıtı, mevzuat kapsamında verilen idari nitelikli tedbir ve soruşturma kapsamında verilen adli el koyma kararı. Birincisinde muhatap doğrudan banka, üçüncüsünde ise soruşturmayı yürüten makam ve kararı veren hakimliktir. Yanlış muhataba yapılan başvuru yalnızca zaman kaybettirmez; itiraz süresinin de sessizce işlemesine yol açar.
Delil Paketinin Mantığı
Bu tür dosyalarda savunmanın omurgası tek cümleyle özetlenebilir: paranın kaynağını ve hareketini kesintisiz gösterebilmek. Bunun için belgeler işlem sırasına göre değil, para akışına göre dizilmelidir.
- Gelirin kaynağını gösteren belgeler: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, tapu veya araç devri, ortaklık kâr dağıtımı
- Hesaplar arası geçişleri gösteren tam dökümler; ara hesaplar dahil
- Kripto tarafında borsa hesap ekstresi, yatırma ve çekme kayıtları, cüzdan adresi eşleştirmeleri
- Karşı tarafla yazışmalar ve varsa sözleşme metinleri
- Vergi beyanları ile hesap hareketleri arasındaki tutarlılığı gösteren tablo
Mağdur mu, Şüpheli mi?
Dosyanın en kritik ayrımı budur. Dolandırıcılık mağdurunun hesabına, kendisine geldiği bilinmeyen bir para nedeniyle tedbir uygulanabildiği gibi, aracı olarak kullanılan hesap sahipleri de aynı tabloda yer alabilir. Mağdur konumundaki kişi için öncelik, parayı hangi saikle kabul ettiğini ve karşı tarafla ilişkisini açıklayan bir kronoloji sunmaktır. Bu kronoloji delil paketinin kapak sayfası gibi çalışır.
Süre Baskısını Doğuran Noktalar
- Tedbir kararının tebliğ ya da öğrenme tarihi kayıt altına alınmalıdır; itiraz süresi buradan işler.
- Banka ile yapılan yazışmalar sözlü bırakılmamalı, yazılı talep ve cevaplar saklanmalıdır.
- Hesap dökümlerinin temini kurumlarda zaman aldığından, talep itirazdan önce başlatılmalıdır.
- Ticari faaliyeti duran işletmelerde zarar hesabı eş zamanlı tutulmalıdır.
- İtirazın reddi halinde izlenecek ikinci yol baştan belirlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; blokenin dayanağı ve dosyadaki isnat değiştikçe izlenecek usul de değişir. Hesap hareketleri karmaşık dosyalarda başvurunun bir hukukçu ile birlikte hazırlanması yerinde olacaktır.