Hesabına erişemediğini fark eden kişinin ilk refleksi genellikle bankayla telefonda tartışmak olur; oysa bu aşamada geçen her gün hem delilin bozulması hem de itiraz süresinin işlemesi anlamına gelir. Bu rehber, 5549 ve 5411 sayılı kanunlar ile TCK'nın aklama suçuna ilişkin hükümleri çevresinde şekillenen hesap kısıtlamalarında ispat yükünü belgeye çevirmeye ve zaman baskısını yönetmeye odaklanıyor.
Önce Kısıtlamanın Kaynağını Ayırt Edin
Delil planı, blokenin hangi mekanizmadan doğduğuna göre tamamen değişir. Uygulamada üç ayrı durum iç içe geçer ve doğru merci de buna göre belirlenir:
- Bankanın kendi risk yönetimi kapsamında işlemi durdurması
- Yükümlülere ilişkin mevzuat gereği işlemin gerçekleştirilmemesi veya askıya alınması
- Yürüyen bir soruşturma kapsamında hâkim kararıyla malvarlığına el konulması
İlk yapılacak iş, hesap hareket dökümünü ve bankadan alınacak yazılı gerekçeyi dosyaya koymaktır. Gerekçe yazılı istenmediğinde, sonraki aşamada hangi karara itiraz edildiği bile tartışmalı hâle gelir.
Paranın Kaynağını Anlatan Belge Zinciri
Bu tür dosyalarda ispatın merkezinde tek bir belge değil, girişten çıkışa kesintisiz bir zincir vardır. Zincirde kopukluk varsa, açıklama ne kadar makul olursa olsun ikna gücü düşer.
- Gelirin kaynağını gösteren bordro, ticari fatura veya beyanname örnekleri
- Taşınmaz ya da araç satışından gelen para için sözleşme ve tescil kaydı
- Kripto varlık transferlerinde platform hesap özeti ve işlem kimlikleri
- Karşı tarafla yapılan yazışmaların tarih içeren çıktıları
- Aracı kurum veya ödeme kuruluşundan alınan işlem onayları
Delil Neden Bekletilemez
Kripto platformları ve ödeme kuruluşları, kullanıcı yazışmalarını ve bazı işlem detaylarını sınırlı süre saklar. Hesabın kapanması hâlinde geçmiş dökümüne erişim büsbütün zorlaşır. Bu nedenle itiraz dilekçesi hazırlanmadan önce dahi, elde edilebilecek tüm ekstre ve yazışmaların indirilip tarih damgalı biçimde saklanması gerekir. Aynı şekilde el koyma kararlarına karşı öngörülen itiraz süresi kısadır ve süre, kararın öğrenildiği ana bağlanır; öğrenme anını gösteren SMS, e-posta veya tebligat parçası ayrı bir klasörde tutulmalıdır.
Talebi Ölçülebilir Kurmak
- Hesaptaki toplam bakiye içinde tartışmalı tutar ile tartışmasız tutar ayrıştırılır.
- Tartışmasız kısım için kısmi serbest bırakma talebi ayrıca yazılır.
- Her tutar kalemi, karşılık gelen belgeye açıkça atıf yapılarak açıklanır.
- Talep reddedilirse hangi yola başvurulacağı baştan planlanır.
Uygulamada en sık görülen hata, tüm bakiyenin tek kalemde savunulmasıdır; kalem kalem ayrıştırma, kısmi çözüm ihtimalini de açık tutar.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Blokenin dayanağı, tutar ve soruşturmanın durumu dosyadan dosyaya değiştiği için, adım atmadan önce dosyanızı bütün olarak inceleyecek bir hukukçuyla çalışmanız yerinde olur.