İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan borçluya ödeme emri göndermesine imkan tanır. Bu kolaylık, borçlu tarafında kısa ve katı sürelerle dengelenmiştir. Aşağıda borçlu haklarının hangi merci önünde ve hangi sırayla kullanılacağı ele alınmaktadır.
Takibin Açılacağı İcra Dairesi Nasıl Belirlenir
İcra ve İflas Kanunu, takip için yetkili icra dairesini belirlerken Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetki kurallarına gönderme yapar. Uygulamada bu, borçlunun yerleşim yeri icra dairesinin her zaman yetkili olduğu; sözleşmeden doğan borçlarda ifa yeri icra dairesinin de tercih edilebildiği anlamına gelir. Alacaklının kendi bulunduğu ili seçmesi tek başına yetki doğurmaz.
Ödeme Emrine İtirazın İki Ayrı Yüzü
Borçlunun elindeki en güçlü araç, ödeme emrine yasal süresi içinde itirazdır. Bu itiraz iki farklı içerikte olabilir:
- Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya miktarın hatalı olduğu ileri sürülür.
- Yetkiye itiraz: Takibin yanlış icra dairesinde açıldığı belirtilir ve yetkili dairenin hangisi olduğu açıkça gösterilir.
Yetki itirazının en kritik yönü, esasa ilişkin itirazla birlikte ve aynı dilekçede yapılması gereğidir. Sadece yetkiye itiraz edilip borca itiraz edilmezse, yetki tartışması çözüldüğünde borç bakımından takip kesinleşmiş olabilir. İtiraz dilekçesinde yetkili yerin adının yazılmaması da itirazı sonuçsuz bırakır.
İtirazın Kaldırılması mı, İptali mi: Görev Ayrımı
İtiraz üzerine takip durur ve top alacaklıya geçer. Alacaklının elinde kanunda sayılan nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ister; böyle bir belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açar. Bu ayrım borçlu için de önemlidir: icra mahkemesi dar yetkili ve belgeye dayalı bir inceleme yapar, tanık dinlenmesi gereken savunmalar burada değerlendirilmez. Savunmanızın niteliği, hangi merciin sizin lehinize olduğunu belirler.
Ödeme Planında Anlaşmak ile Yargılamaya Gitmek
Taraflar takip dosyası üzerinden taksitlendirme veya haricen tahsil yoluyla anlaşabilir. Bu tercih yapılırken kötü niyet tazminatı riski, işleyecek faiz, haczedilebilir mal varlığının durumu ve icra inkar tazminatı ihtimali birlikte tartılmalıdır. İtirazın haksız çıkması halinde ek yük doğabileceği gibi, alacaklının haksız takibi de karşı tarafa sorumluluk doğurabilir.
Kontrol Listesi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi belgeyle sabitlenir.
- İtiraz dilekçesinde borca ve yetkiye ilişkin beyanlar birlikte yazılır.
- Ödeme belgeleri, dekontlar ve yazışmalar tarih sırasına dizilir.
- Alacaklının olası dava yolu öngörülerek savunma buna göre kurulur.
Bu metin genel bilgi sunar; takip türü, borcun kaynağı ve tebligatın usulü sonucu değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınızda vakit kaybetmeden bir hukukçuya danışmanız uygun olur.