İlamsız takip, elinde mahkeme kararı olmayan alacaklının doğrudan icra dairesine başvurmasıyla başlar. Borçlu açısından asıl tehlike takibin kendisi değil, hangi itirazın hangi mercie yapılacağının karıştırılmasıdır. İİK'nın öngördüğü kanallar birbirinin yerine geçmez; yanlış kapıya yapılan başvuru süreyi durdurmaz.
Üç Ayrı Kapı: İcra Dairesi, İcra Mahkemesi, Genel Mahkeme
Ödeme emrine itiraz icra dairesine yapılır ve takibi durdurur. Takip işlemlerinin usule aykırılığına dayanan şikâyet ise icra mahkemesine yöneltilir; bu, borcun esasını tartışmaz. Borcun bulunmadığının tespiti isteniyorsa yol, genel mahkemede açılacak menfi tespit davasıdır. Bu üçünün karıştırılması, dosyada en sık görülen hak kaybı sebebidir.
Süreler Nerede Kırılıyor?
- Ödeme emrine itiraz için yedi günlük süre öngörülmüştür; bu süre tebliğ ile işlemeye başlar.
- İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; sadece "borcum yok" demek imzayı kabul sayılabilir.
- Kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz icra mahkemesine yapılır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz.
- Şikâyet için de kısa bir süre vardır; süresiz şikâyet ancak kamu düzenine aykırılık hâllerinde mümkündür.
İtiraz Sonrası Alacaklının Hamleleri
İtiraz takibi durdurduğunda top alacaklıya geçer. Elinde İİK'da sayılan nitelikte belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açar. İlkinde altı aylık, ikincisinde bir yıllık süre söz konusudur. Borçlu bu ayrımı bilerek savunmasını kurgulamalı; itirazın kaldırılması aşamasında dar yetkili incelemeden yararlanmayı planlamalıdır.
Borçlunun Elindeki Koruyucu Araçlar
- Haczedilemeyen mal ve haklara ilişkin şikâyet: maaş üzerindeki sınırın aşılması sık görülen ihlaldir.
- Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinin denetimi; usulsüz tebligatta öğrenme tarihi esas alınır.
- Mükerrer takip ve aynı alacağın birden çok dosyada takibine karşı itiraz.
- İcra takibinin kötüniyetle yürütüldüğü hâllerde tazminat taleplerinin baştan planlanması.
- Ödeme yapılmışsa dekont ve mahsup kayıtlarının dosyaya zamanında sunulması.
Dosya Düzeni Nasıl Kurulur?
Tebliğ zarfı, ödeme emri, banka kayıtları ve yazışmalar tek bir kronolojik dizinde tutulmalıdır. Takibin dayanağı sözleşme ise nüshanın aslı, senetse arka yüzdeki ciro zinciri ayrıca incelenmelidir. Haciz ihbarnamesi gelen üçüncü kişilerin de kendi itiraz sürelerinin bulunduğu unutulmamalıdır.
Yukarıdaki anlatım genel bilgilendirme amacı taşır. Takip türü, senedin niteliği ve tebligat tarihi sonucu tamamen değiştirebileceğinden, ödeme emri elinize ulaştığı anda bir hukukçuyla dosyanızı birlikte gözden geçirmeniz önerilir.