Banka hesabına konulan bir haciz çoğu zaman borçlunun takipten ilk haberdar olduğu andır. Oysa ilamsız takipte hacze giden yol, ödeme emrinin tebliğine ve itiraz süresine bağlıdır. Bu rehber, İcra ve İflas Kanunu ekseninde ilamsız takipte yetki, e-haciz uygulaması ve süresi kaçırılan itirazın sonuçlarını ele alıyor.
Takibin Açılacağı İcra Dairesi
İlamsız takipte yetkili icra dairesi, kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki dairedir; sözleşmeden doğan alacaklarda ifa yeri icra dairesi de yetkilidir. Yetkiye itiraz, ödeme emrine itirazla birlikte ve süresinde yapılmalıdır; ayrıca ileri sürülmezse yetkisiz dairede takip kesinleşir. Birden fazla borçlu varsa yetki her borçlu bakımından ayrı değerlendirilir.
Ödeme Emri ve İtiraz Süresi
Ödeme emri tebliğ edildikten sonra borçlunun itiraz için kanunda öngörülen kısa süresi vardır. Bu süre içinde yapılan itiraz takibi durdurur; süre kaçırılırsa takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. İtirazın kapsamı da önemlidir: borca, faize, yetkiye ve imzaya itiraz farklı sonuçlar doğurur, imzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir. İtirazın kaldırılması ve itirazın iptali yolları ise alacaklının elindeki iki ayrı seçenektir.
E-Haczin Sınırları
- Haciz ancak takip kesinleştikten sonra ve haciz talebiyle uygulanabilir.
- Maaş üzerindeki haciz, kanunda öngörülen orana tabidir ve tamamı haczedilemez.
- Emekli aylığı ve bazı sosyal yardımlar bakımından ayrı koruma kuralları bulunur.
- Aynı alacak için mükerrer haciz, borç tutarını aşan bloke doğurabilir.
- Hesaptaki tutarın niteliği araştırılmadan konulan bloke, şikâyet konusu edilebilir.
Nereye Başvurulur: Şikâyet mi, Dava mı
İcra dairesinin işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyet yoluyla icra hukuk mahkemesine taşınır. Şikâyet süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren işler; kamu düzenine aykırılık hâllerinde süresiz şikâyet mümkündür. Buna karşılık borcun bulunmadığı iddiası menfi tespit, ödenen paranın geri alınması ise istirdat davasının konusudur ve bunlar genel mahkemelerde görülür. Bu ayrımın karıştırılması, sonuç alınamayan bir başvuruyla süre kaybına yol açar.
Haciz Öğrenildiğinde İzlenecek Sıra
- Dosya numarası üzerinden takip dayanağı ve ödeme emri tebliğ tarihi öğrenilir.
- İtiraz süresinin geçip geçmediği ilk olarak kontrol edilir.
- Süre geçmişse gecikmiş itiraz ve şikâyet olanakları değerlendirilir.
- Hesaptaki tutarın haczedilemez nitelikte olup olmadığı belgelenir.
- Borç yoksa menfi tespit yolu ve teminatla takibin durdurulması talebi planlanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, tebligatın usulü ve alacağın kaynağı sonucu doğrudan etkiler. Süreler çok kısa olduğundan, ödeme emri veya haciz bildirimi ulaştığı gün hukuki değerlendirme alınması hak kaybını önlemenin en pratik yoludur.