Ücretine haciz konulduğunu bordrosundaki kesintiyle fark eden çoğu kişi, önce işverene sonra icra dairesine yönelir. Oysa kesintinin oranına yönelik itiraz ile takibin kendisine yönelik itiraz farklı mercilere ve farklı sürelere tabidir. Bu ayrım yapılmadığında, hem takip kesinleşir hem de fazla kesinti sürer.
Ödeme Emrine İtiraz ile Hacze Şikâyetin Farkı
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu kapsamında yürütülen ilamsız takipte, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borca, imzaya veya yetkiye itiraz edilebilir. Bu itirazın muhatabı icra dairesidir ve süresinde yapıldığında takibi kendiliğinden durdurur. Buna karşılık haczin usulüne aykırı uygulanması, örneğin kesinti oranının aşılması ya da haczedilemeyecek bir gelirin haczedilmesi, şikâyet konusudur ve icra mahkemesine yöneltilir. İki yolu karıştırmak, itiraz süresinin sessizce geçmesine yol açar.
Ücret Üzerindeki Haczin Sınırı
Kanun, maaş ve ücretlerin ancak bir bölümünün haczedilebileceğini öngörür; kesinti kural olarak dörtte birden az olamaz ve borçlunun geçimi için gerekli kısım korunur. Nafaka alacakları bakımından ise bu sınırlama uygulanmaz. Emekli aylıkları ile bazı sosyal yardımlar hakkında ise özel koruma hükümleri bulunur; borçlunun bu yönde muvafakat vermiş olması ayrıca tartışılır. Aynı kişi hakkında birden fazla dosyadan kesinti yapılması hâlinde, sıralamanın nasıl kurulacağı işverenin sorumluluğunu da ilgilendirir.
Doğru Muhatabı Bulmak
- Takibin varlığına ve tutarına itiraz: icra dairesi, yedi günlük süre
- Kesinti oranı ve haczedilmezlik iddiası: icra mahkemesine şikâyet
- Borcun ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası: icra mahkemesinde ayrı dava
- İşverenin kesintiyi hiç yapmaması: işverenin sorumluluğu gündeme gelir
- Yetkisiz icra dairesi iddiası: süresinde ileri sürülmesi gereken itiraz
Şikâyet Dilekçesinde Aranan Somutluk
Şikâyet dilekçesinde dosya numarası, haciz müzekkeresinin tarihi, bordroda görünen kesinti tutarı ve net ücret açıkça gösterilmelidir. Kesintinin sınırı aştığı iddiası, bordro ve banka hesap hareketleriyle desteklendiğinde inceleme hızlanır. Şikâyet süresi öğrenme tarihinden işlediği için, bordronun eline geçtiği günün belgelenmesi ayrıca önem taşır. Talebin yalnızca gelecekteki kesintiyi durdurmakla sınırlı olup olmadığı, fazla kesilen tutarın iadesi bakımından da yazılmalıdır.
Kesintiyi Fark Ettikten Sonraki İlk Hafta
- İşverenden haciz müzekkeresinin bir örneği istenir.
- İcra dosyası incelenerek takibin dayanağı ve tarihi öğrenilir.
- Ödeme emrinin tebliğ edilip edilmediği kontrol edilir.
- Tebligat usulsüzse bu husus ayrı bir şikâyet konusu yapılır.
- Kesinti oranı bordro üzerinden hesaplanarak sınırla karşılaştırılır.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Aynı borçlu hakkında birden fazla dosya bulunması hâlinde tablo karmaşıklaştığından, dosya incelemesinin bir hukukçuyla yapılması yararlı olur.