İlamsız takipte borçlunun karşılaştığı en somut sonuç, çoğu zaman maaşına konulan hacizdir. Bu aşamaya gelindiğinde ilk yapılması gereken haczin kaldırılmasını istemek değil, takibin hangi noktada kesinleştiğini tespit etmektir. İİK ve HMK çerçevesinde bu rehber, maaş haczi çevresindeki usul risklerini sırayla ele alır.
Ödeme emrinden hacze giden zincir
İlamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu nedenle dosyanın ilk incelemesinde şu soru sorulmalıdır: ödeme emri usulüne uygun tebliğ edildi mi? Adres yanlışlığı, işyerinden ayrılmış olma veya tebligatın komşuya bırakılması gibi durumlar tebligatın usulsüzlüğü iddiasını gündeme getirir. Usulsüz tebligat öğrenildiğinde, öğrenme tarihi esas alınarak işlem yapılması talep edilebilir.
İtirazın türü sonucu belirler
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı ya da ödendiği iddiası
- İmzaya itiraz: senede dayalı takiplerde imzanın borçluya ait olmadığı iddiası, ayrıca ve açıkça belirtilmelidir
- Yetkiye itiraz: icra dairesinin yetkisiz olduğu iddiası, esasa itirazla birlikte ileri sürülmelidir
- Faiz ve ferilere itiraz: yalnızca bir kısma yönelik itirazda itiraz edilen bölümün açıkça gösterilmesi gerekir
İmzaya itirazın ayrıca yapılmaması hâlinde imza kabul edilmiş sayılır; bu, geri dönüşü olmayan bir usul hatasıdır.
Maaş haczinde sınırlar
Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; kanun kural olarak dörtte birinden az olmamak üzere bir kesinti öngörür ve borçlunun ailesinin geçimi için gerekli kısım korunur. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında değerlendirilir. Ayrıca borçlunun maaşının dörtte birinden fazlasının haczine muvafakat etmesi ancak takip başladıktan sonra verilmişse hüküm doğurur; sözleşme aşamasında peşinen alınan muvafakatler geçerli kabul edilmez. Uygulamada kesinti oranının hatalı hesaplandığı dosyalarda bu ayrım belirleyici olur.
Şikâyet mi, itiraz mı, dava mı?
- İcra dairesinin işleminde hukuka aykırılık varsa icra mahkemesine şikâyet yolu işletilir; bu kural olarak kısa süreye tabidir
- Kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde şikâyet süreye bağlı olmayabilir
- Takip kesinleşmiş ancak borç gerçekte yoksa menfi tespit veya istirdat davaları gündeme gelir
- Haczedilemez nitelikteki bir gelire haciz konulmuşsa bu durum ayrıca ileri sürülür
İşveren tarafının sorumluluğu
Maaş haczi müzekkeresi ulaşan işverenin kesintiyi yapmaması veya işçinin işten ayrıldığını bildirmemesi ayrı bir sorumluluk doğurur. Borçlu açısından ise birden fazla dosyadan gelen hacizlerin sıraya girmesi gerekir; aynı anda birden çok kesinti yapılması hatalı uygulamalardandır.
Bilgilendirme
Bu içerik genel çerçeve sunar; takip türü, dayanak belge ve tebligat tarihleri sonucu değiştirir. Kısa süreler nedeniyle, ödeme emrini veya haciz bildirimini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız önerilir.