İlamsız takip, elinde mahkeme ilamı bulunmayan alacaklının doğrudan icra dairesine başvurarak başlattığı yoldur. Maaş haczi ise bu takibin en çok tartışma doğuran sonucudur; çünkü hem borçlunun geçimini hem de işverenin sorumluluğunu doğrudan etkiler. Aşağıda İİK çerçevesinde sürecin zaman çizgisi ve tarafların hangi anda ne yapması gerektiği ele alınmaktadır.
Ödeme Emri ve İtiraz Penceresi
Takip talebinin ardından borçluya ödeme emri tebliğ edilir. İlamsız takipte borçlunun itiraz süresi kısadır ve tebliğ tarihinden işlemeye başlar. Süresinde yapılan basit bir itiraz takibi durdurur; süre kaçırıldığında ise takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu nedenle tebligatın hangi gün ve hangi adrese yapıldığı, dosyanın tamamını belirleyen tek veridir.
Maaşta Kesinti Oranı ve Sıra
Maaş üzerine konulan hacizde kesinti, kanunun öngördüğü orana tabidir ve maaşın tamamı haczedilemez. Nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir rejim geçerlidir ve bu alacaklar sıra bakımından öncelik taşır. Birden fazla haciz yazısı geldiğinde işveren kesintiyi sıraya göre yapar; sıranın yanlış kurulması hem alacaklı hem işveren yönünden sorumluluk doğurabilir.
- Kesintiye esas tutarın brüt mü net mi olduğu kontrol edilmelidir
- İkramiye ve sosyal yardım kalemlerinin niteliği ayrıca değerlendirilir
- İşveren, haciz yazısına süresinde cevap vermekle yükümlüdür
- İşten ayrılma halinde durumun icra dairesine bildirilmesi gerekir
Borçlu Tarafında İtiraz ve Şikâyet Ayrımı
Uygulamada en sık karıştırılan nokta, itiraz ile şikâyetin farkıdır. Borca veya imzaya yönelik karşı çıkış itiraz yoluyla icra dairesine yapılırken; haczin usulüne aykırı uygulanması, haczedilemez bir kalemin haczedilmesi gibi durumlar icra hukuk mahkemesine şikâyet konusudur. Yanlış mercie yapılan başvuru, süre dolduğu için ikinci bir şansı ortadan kaldırabilir.
Taksitlendirme mi, Takibi Sürdürmek mi?
Borçlu icra dairesinde taahhütte bulunarak ödeme planı önerebilir; alacaklının kabulü halinde haciz baskısı hafifler. Ancak taahhüdün ihlali ayrı sonuçlar doğurduğundan, önerilen taksitin gerçekten sürdürülebilir olması gerekir. Alacaklı açısından ise soru şudur: düzenli ve öngörülebilir bir tahsilat mı, yoksa tahsil kabiliyeti belirsiz bir haciz süreci mi daha rasyoneldir?
Dosya İçin Kontrol Listesi
- Tebliğ tarihleri ve tebligat şerhleri tek tabloda tutulur
- İtiraz süresi takvime son günden değil, iki gün öncesinden işlenir
- Kesinti hesabı her ay bordro ile karşılaştırılır
- Fazla veya eksik kesinti tespit edilirse derhal dosyaya bildirilir
Bu metin bilgilendirme amacı taşır; her icra dosyası kendi tebligat ve alacak yapısıyla değerlendirilir. Kesinti oranı ya da itiraz yolu konusunda tereddüt varsa süre işlemeye devam ettiği için vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.