İlamsız icra takibinde borçlu tarafın önündeki en kısa zaman aralığı, ödeme emrinin tebliğinden sonraki dönemdir. İİK ve HMK çerçevesinde bu aralıkta iki ayrı yükümlülük aynı anda doğar: takibe itiraz etmek ve mal beyanında bulunmak. İkisi birbirinin yerine geçmez ve karıştırıldığında sonuçları ağırdır.
İki Ayrı Yükümlülüğü Ayırmak
İtiraz, takibin durmasını sağlar; mal beyanı ise borcun ödenememesi hâlinde malvarlığının bildirilmesi yükümlülüğüdür. Uygulamada sık görülen yanılgı, itiraz edildiği için mal beyanına gerek kalmadığı düşüncesidir. Oysa bu iki başlık farklı hukuki sonuçlar doğurur ve mal beyanında bulunmamanın kendine özgü yaptırımı vardır.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
- Tebliğ tarihi, tebligat evrakı üzerinden doğrulanarak kayda geçirilir.
- Takip dayanağının ne olduğu ve borcun kaynağı incelenir.
- İtirazın borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı yöneltileceği belirlenir.
- İmzaya itiraz edilecekse bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerektiği unutulmaz.
- Mal beyanı yükümlülüğü ayrı bir kalemle takvime işlenir.
Alacaklı Tarafında Karar Anı
Takibe itiraz edilmesi hâlinde alacaklının önünde iki yol açılır: itirazın kaldırılması için icra mahkemesine başvurmak ya da genel mahkemede itirazın iptalini istemek. Seçim, elde bulunan belgenin niteliğine göre yapılır. Elde güçlü bir belge varsa hızlı yol tercih edilebilir; belge tartışmalıysa yargılama gerektiren yol daha güvenlidir. Yanlış yolu seçmek yalnızca zaman değil, masraf kaybı da doğurur.
Ödeme Teklifi Geldiğinde
Takip sürerken borçlunun taksitle ödeme teklif etmesi sık rastlanan bir durumdur. Bu teklif kabul edilecekse, taksitlerin tutarı, tarihi ve aksama hâlinde takibin nasıl devam edeceği yazılı olarak belirlenmelidir. Sözlü mutabakatla takibin bekletilmesi, alacaklının elindeki hukuki avantajı sessizce eritir. Buna karşılık makul bir teklifi reddedip uzun yargılama sürecine girmek de tahsil edilebilirliği düşürebilir; karar verilirken borçlunun malvarlığı durumu gerçekçi biçimde değerlendirilmelidir.
Takibin Düşme Riskini Gözden Kaçırmamak
Görüşmeler sürerken dosyada işlem yapılmaması, takibin akıbeti bakımından risk yaratır. Bu nedenle uzlaşma çabası, dosya takvimini durdurmamalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Takibin türü, dayanağı ve tarafların sıfatı değiştiğinde izlenecek yol da farklılaşacağından, ödeme emrini aldıktan hemen sonra hukuki değerlendirme alınması önerilir.