İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, ödeme emrine süresinde yapılan itirazdır. İİK, ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresini tebliğ tarihinden itibaren yedi gün olarak belirler. Bu süre geçtiğinde takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu rehber, yedi günlük eşiği yönetmeyi ve tebligatın geç ya da usulsüz yapıldığı hâllerde başvurulacak yolu ele alır.
İtirazın Kapsamını Doğru Kurmak
İtiraz dilekçesinde neye itiraz edildiği açıkça belirtilmelidir. Borca itiraz, imzaya itiraz ve yetkiye itiraz farklı sonuçlar doğurur:
- Yalnızca borca itiraz edilip imza açıkça reddedilmezse, senetteki imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetki itirazı, esasa ilişkin itirazla birlikte ve aynı dilekçede ileri sürülmelidir.
- Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa, kabul edilen tutar açık ve rakamla yazılmalıdır.
Bu ayrımların atlanması, sonraki aşamada telafisi güç sonuçlar doğurur.
Tebligatın Usulsüz Olduğu Hâller
Yedi günlük sürenin başlangıcı, usulüne uygun bir tebligata bağlıdır. Uygulamada tartışma yaratan durumlar şunlardır: ödeme emrinin adreste bulunmayan borçlu adına komşuya veya apartman görevlisine bırakılması, tebligatın işyerinde yetkisiz bir kişiye yapılması, muhtarlığa bırakma işlemi yapılırken haber kâğıdının kapıya yapıştırıldığına dair şerhin eksik olması. Bu hâllerde borçlu, öğrenme tarihini bildirerek usulsüz tebligat şikâyetinde bulunabilir ve tebliğ tarihinin öğrenme tarihi olarak düzeltilmesini isteyebilir. Öğrenme tarihinin ispatı, dosyadan alınan suret talebinin tarihi gibi kayıtlarla yapılır.
Süre Geçtiyse: Gecikmiş İtiraz
Borçlunun kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edememesi hâlinde, İİK gecikmiş itiraz yolunu düzenler. Bu yol, engelin ortadan kalkmasından itibaren çok kısa bir süre içinde ve mazeretin belgelendirilmesi koşuluyla işletilir. Hastane kayıtları, yurt dışı giriş çıkış belgeleri ve resmi görevlendirme yazıları burada belirleyicidir. Gecikmiş itiraz, süresinde itirazın yerini tutan bir genel çare değildir; sıkı koşullara bağlıdır.
İtiraz Sonrası Takvimin Devamı
- İtirazla takip durur; alacaklı bu aşamada haciz yaptıramaz.
- Alacaklı, elindeki belgeye göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna gider; bu yolların kendi süreleri vardır.
- Borçlu, kötü niyetli takip iddiası varsa tazminat talebini baştan planlar.
- İtirazın iptali davasında HMK usulü uygulanır; delil bildirme süreleri ayrıca izlenir.
- Menfi tespit yoluna gidilecekse, takibin durdurulması için teminat konusu değerlendirilir.
İtirazın süresinde yapılmış olması, alacağın var olmadığı anlamına gelmez; yalnızca tartışmanın mahkeme önünde yürütülmesini sağlar. Bu nedenle itiraz dilekçesi verildikten sonra savunmayı destekleyecek belgelerin derlenmesi ertelenmemelidir.
Bu açıklamalar genel bilgi vermeyi amaçlar. Takibin türü ve dayanağı izlenecek yolu değiştirdiğinden, ödeme emrinin örneğiyle birlikte hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.