İlamsız icra takibinde borçlunun elindeki en etkili araç, kısa ve kesin bir süreye bağlanmıştır. Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdururken, bu sürenin geçmesi borcun icra hukuku bakımından kesinleşmesi anlamına gelir. Bu rehber, itiraz penceresini ve sonrasında açılan iki farklı dava yolunu ele alır.
Tebliğ Tarihinin Doğru Saptanması
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğinden itibaren işler. Tebligatın komşuya, muhtara veya iş yerine yapıldığı hâllerde şerhlerin usule uygunluğu ayrıca denetlenmelidir. Usulsüz tebligatta süre, işlemin fiilen öğrenildiği tarihten başlar; ancak bu iddianın icra mahkemesinde ileri sürülmesi ve öğrenme tarihinin bildirilmesi gerekir.
İtirazın Kapsamını Doğru Kurmak
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı, ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı
- İmzaya itiraz: senet altındaki imzanın borçluya ait olmadığı, açıkça ve ayrıca belirtilmelidir
- Yetkiye itiraz: yetkili icra dairesi de gösterilerek yapılmalıdır
- Kısmi itiraz: kabul edilen tutarın rakamla açıkça yazılması şarttır
- Faiz ve ferilere itiraz: oran ve başlangıç tarihi ayrıca tartışılmalıdır
İmzaya itirazın ayrıca belirtilmemesi, imzanın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurur. Kısmi itirazda kabul edilen kısım ise kesinleşerek takibe konu olmaya devam eder.
Kambiyo Takiplerinde Daha Kısa Süre
Çek, bono ve poliçeye dayalı kambiyo senetlerine özgü takiplerde itiraz, icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve süre daha da kısadır. Ayrıca bu itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurma için mahkemeden karar alınması gerekir. Takip türünü ödeme emrinin başlığından okumadan yapılan itiraz, doğru sürede yapılsa bile hedefini bulmaz.
İtirazdan Sonra Alacaklının İki Seçeneği
Takip duran alacaklı, elindeki belgeye göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir; bu yol belgeye bağlı ve süresi görece kısadır. Alternatif olarak genel mahkemede itirazın iptali davası açılabilir ve bu davada her türlü delil ileri sürülebilir. Her iki yolun da kendi başvuru süresi bulunduğundan, alacaklı tarafında takvim itirazın öğrenildiği gün kurulmalıdır. Haksız çıkan taraf aleyhine tazminata hükmedilebileceği de baştan hesaba katılmalıdır.
Mal Beyanı Yükümlülüğünü Atlamamak
İtiraz edilse dahi, takibin kesinleşmesi hâlinde borçlunun mal beyanında bulunma yükümlülüğü ayrı bir süreye bağlıdır ve ihmali yaptırıma tabidir. Ödeme emri elde edildiği gün, itiraz süresi ile mal beyanı süresinin aynı çizelgeye yazılması bu nedenle yerinde olur.
Bu metin genel bilgilendirme sağlar. Takibin türü, dayanak belge ve tebligatın şekli izlenecek yolu değiştireceğinden, ödeme emri elinize ulaştığında gecikmeden hukuki değerlendirme alınması önemlidir.