Takip başladığında borçlunun elindeki en kritik kaynak zamandır. İİK ve HMK sisteminde itiraz, şikâyet ve menfi tespit birbirinden bağımsız üç yoldur; hangisinin seçileceği kadar hangi mercie sunulacağı da sonucu belirler. Uygulamada en çok kaybedilen dosyalar, süresi içinde ama yanlış kapıya yapılan başvurulardan doğar.
Üç Yolu Birbirine Karıştırmayın
- İtiraz: Borcun kendisine, tutarına veya imzaya yöneliktir ve kural olarak icra dairesine yapılır.
- Şikâyet: İcra dairesinin işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıdır ve icra mahkemesine sunulur.
- Menfi tespit: Borçlu olunmadığının tespiti için genel mahkemede açılan bağımsız bir davadır.
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz dilekçesini icra mahkemesine sunmak, en sık rastlanan merci hatasıdır. Aynı şekilde, ilamlı takipte itiraz yolu bulunmadığı halde itiraz dilekçesi yazılması da zaman kaybettirir.
İmzaya İtiraz Ayrıca ve Açıkça Yapılmalı
Senede dayalı takiplerde borca itiraz edilmiş olması, imzanın da reddedildiği anlamına gelmez. İmza inkârının açıkça ve ayrıca belirtilmesi gerekir; aksi halde imza ikrar edilmiş sayılır ve bilirkişi incelemesi imkânı kapanır. Dilekçede itirazın kapsamı kalem kalem yazılmalı, kısmi itirazda kabul edilen tutar açıkça gösterilmelidir.
İtirazın İptali ile Kaldırılması Arasındaki Seçim
İtiraz üzerine takip durduğunda alacaklının önünde iki yol vardır: icra mahkemesinde itirazın kaldırılması ya da genel mahkemede itirazın iptali davası. Birincisi belge şartına bağlı ve sınırlı incelemeye tabidir; ikincisi daha geniş bir yargılama sunar. Borçlu açısından bu ayrım, savunmanın hangi yoğunlukta kurulacağını ve tanık deliline başvurulup başvurulamayacağını belirler. Haksız çıkılması halinde tazminat riski de her iki yolda farklı işler.
Takip Sonrası Kontrol Listesi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi zarf üzerinden doğrulandı mı? Yedi günlük itiraz süresi buna göre hesaplandı mı?
- Tebligat usulsüz yapılmışsa, öğrenme tarihine dayalı savunma hazırlandı mı?
- İtiraz dilekçesinde borca, faize, yetkiye ve imzaya ilişkin itirazlar ayrı başlıklarda mı?
- Ödeme yapılmışsa dekont, makbuz ve banka kayıtları tarih sırasına dizildi mi?
- Zamanaşımı def-i gündeme geliyorsa, takibin ve senedin tarihleri kontrol edildi mi?
Haciz Aşamasında Korunacak Alanlar
Takip ilerlediğinde maaş üzerindeki kesinti oranı, ev eşyalarının haczedilemezliği ve emekli aylığına ilişkin sınırlar gündeme gelir. Bu konulardaki talepler de kural olarak icra mahkemesine yöneltilir ve çoğu belirli sürelere bağlıdır. Haciz tutanağının bir örneğini talep etmek, sonraki itirazların dayanağını oluşturur.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve her takip dosyasının özellikleri farklıdır. Süreler çok kısa olduğundan, ödeme emrini aldıktan hemen sonra bir hukukçuya danışmanız hak kaybını önlemeye yardımcı olur.